De archeologienota kadert in het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013. Naar aanleiding van een geplande aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden aan de Hoge Akker te Sijsele (deelgemeente van Damme, provincie West-Vlaanderen), waarbij de totale oppervlakte van de betrokken percelen groter was dan 3000m\u00b2, diende de initiatiefnemer een archeologienota toe te voegen aan de omgevingsvergunning. De archeologienota[1] bestond enkel uit een bureauonderzoek. In het programma van maatregelen was opgenomen dat een landschappelijk bodemonderzoek, en indien nodig een archeologisch booronderzoek en/of proefputtenonderzoek in functie van steentijd artefactensites, en een proefsleuvenonderzoek dienden uitgevoerd te worden in een uitgesteld traject. In de nota[2] werden de resultaten van dit verder vooronderzoek besproken. Hierbij werd over het volledige terrein een vlakdekkende opgraving geadviseerd.
\nDe advieszone voor opgraving omvatte het volledige plangebied met een oppervlakte van ca. 21.630m\u00b2. Tijdens het proefsleuvenonderzoek werden verspreid over het volledige terrein immers paalsporen, greppels, grachten en kuilen aangetroffen waarvan het merendeel in de Romeinse periode tot volle/late middeleeuwen leek te dateren. Een gracht kon daarnaast als perceelsgracht uit de 16de tot 19de eeuw beschouwd worden. De opgraving bevestigde de resultaten van het vooronderzoek.
\nDe\u00a0 archeologische sporen zijn verspreid aanwezig over de hele onderzoekszone. Het merendeel van de sporen bestaat uit rooikuilen, greppels, grachten, kuilen en paalsporen; daarnaast werden ook resten van een loopgraaf aangetroffen. Ze zijn op te delen in 4 periodes: de volle middeleeuwen (11de-12de eeuw), de volle tot late middeleeuwen (11de \u2013 15de eeuw), de nieuwste tijd (19de \u2013 20ste eeuw) en de nieuwste tijd WOI of II (21ste eeuw). De oudste sporen maken deel uit van een erf uit de volle middeleeuwen en bevinden in de zuidoostelijke hoek van het terrein. Het erf bestaat uit een structuur omringd door een gracht. Typologisch kan de structuur in de 11de tot 12de eeuw gedateerd worden, vondstmateriaal ontbreekt echter. Het vondstmateriaal in de grachten, dat voornamelijk bestaat uit grijs aardewerk, bevestigt de datering. De oudste sporen kunnen in verband gebracht worden met de ontwikkeling of het bestaan van een rurale woonkern in het latere gehucht Stakendijke in de volle middeleeuwen (11de- vroege 13de eeuw). Op eerdere opgravingen ten westen van het onderzoeksgebied werden meerdere erven uit dezelfde periode aangetroffen. In tegenstelling tot het erf aangetroffen op de opgraving, hebben deze een NO-ZW ori\u00ebntatie en zijn ze ge\u00ebnt langs verschillende wegen met eenzelfde ori\u00ebntatie. In totaal werden op deze aaneensluitende opgravingen 22 structuren (hoofd- en bijgebouwen) aangetroffen. Het betreft zowel hoofd- als bijgebouwen en een aantal spiekers. De hoofd- en bijgebouwen hebben een licht NO-ZW of een licht NW-ZO ori\u00ebntatie en bestaan uit zowel 2 als 3 beukige structuren.
\nHet merendeel van de sporen is op basis van het vondstmateriaal slechts zeer ruim te dateren in de volle tot late middeleeuwen (11de-15de eeuw) en bestaat uit rooikuilen naast een waterkuil en een cluster van paalsporen. De interpretatie van de kuilen als rooikuilen berust voornamelijk op de planmatige rechtlijnige aanleg van de kuilen en de kenmerken van de vulling. Hierbij suggereert vooral de grove vullingsstructuur dat de bomen werden uitgetrokken, waardoor het materiaal slechts grof vermengd raakte. Wellicht werd een put geschept rondom de stam, waarna de wortels deels werden afgestoken en uitgegraven en werd de boom vervolgens uitgetrokken. Wanneer de kuilen volledig met de hand zouden zijn uitgeschept voor enig ander doel, zou het zeer zandige materiaal immers sterker vermengd raken. Ook de systematische inplanting van de kuilen sluit aan bij de hypothese van planmatige bosbouw of boomgaarden. Het palynologisch onderzoek kon de functie van de kuilen als rooikuilen noch bevestigen noch uitsluiten. Het is echter niet uitgesloten dat enkele van de aangetroffen kuilen een andere functie kenden. Ze kunnen slechts zeer ruim in deze periode gedateerd worden omdat het vondstmateriaal in de meeste gevallen zeer gefragmenteerd is en het door de aard van de vulling (oude teelaarde en podzolvulling) mogelijk residueel is. Het vondstmateriaal bestaat vrijwel uitsluitend uit aardewerk en omvat grijs aardewerk, rood geglazuurd aardewerk en Maaslands witbakkend aardewerk. De rooikuilen zijn het restant van de planmatige aanleg van een bos of boomgaard en werden mogelijk aangeplant in de volle middeleeuwen en pas gerooid in de late middeleeuwen. Mogelijk werden ze aangelegd samen met het erf in het zuidoosten van het terrein of de erven aangetroffen op de opgravingen ten westen. Gezien de sporen een grote oppervlakte beslaan (ca. 1,5ha) gaat het mogelijk om een (gemeenschappelijke) boomgaard of bos. Het toponiem \u2018Stakendijke\u2019 verwijst etymologisch ook naar een terrein vol stronken of een bosrijke omgeving. Uit het palynologisch onderzoek dat werd uitgevoerd op \u00e9\u00e9n van de kuilen bleek dat het gebied rondom Sijsele voor een groot deel ontbost was, met hier en daar nog wat eiken, beuken en berken \u2013 of een groter bos op zekere afstand en was omgevormd tot een open landschap met heidegronden Verder was het landschap grotendeels open Het voorkomen van pollen van graan wijst eerder op het verwerken van graan in de nabijheid van de site dan van graanakkers in de buurt.
\nSoortgelijke kuilen werden ook aangetroffen op de opgravingen ten westen van het plangebied. De kuilen die zich binnenin de erven bevonden hadden eenzelfde morfologie maar waren niet planmatig aangelegd. Enkel de kuilen aangetroffen in het uiterste westen van de opgraving uit 2010 en de opgraving in de Stationsstraat kennen eenzelfde planmatige aanleg. Deze werden ge\u00efnterpreteerd als silo\u2019s, hoewel het vermoedelijk ook om rooikuilen gaat. Waarschijnlijk hadden de kuilen die zich binnenin of dichter bij het erf bevonden een andere (artisanale) functie waarvoor een meer permanente aanwezigheid nodig was. Opvallend is dat het palynologisch onderzoek van deze kuilen eenzelfde resultaat heeft als deze op de site, d.i. een open heidelandschap. Het heidelandschap is mogelijk ontstaan door het kappen van bossen en de landexploitatie in functie van schapen en runderen als gevolg van de toenemende bevolking.
\nDe volmiddeleeuwse sites, waarvan mogelijk ook het huidige plangebied deel uitmaakt, vertegenwoordigen een boerengemeenschap. Onder het aardewerk bevinden zich relatief weinig importen, ondanks het feit dat Sijsele zich slechts op ca. 8km van Brugge en ca. 7km van Damme bevindt. Deze beide steden beleefden in de volle middeleeuwen hoogdagen als internationale haven- en handelsplaatsen. Dit benadrukt het sterk lokale en rurale karakter van de huidige site en haar omgeving.
\nNa het verlaten van de erven uit de volle middeleeuwen (en het rooien van de bomen) wordt het terrein niet opnieuw bewoond. Slechts 1 spoor kan met zekerheid in de late middeleeuwen (15de eeuw) gedateerd worden: kuil S4. Deze kuil bevindt zich in het uiterste noordoosten van het terrein en is gezien de houtskoolvulling mogelijk het restant van een tijdelijk haardvuur. In deze houtskoolvulling waren de resten aanwezig van een grape met slibversiering in de vorm van verticale boogjes. Overige sporen uit deze periode werden niet aangetroffen op de opgraving. Op de opgraving ten westen van het plangebied werden mogelijk resten van de achtererven van enkele woningen langs de Veldstraat aangetroffen[3]. De sporen bestaan voornamelijk uit grachten, greppels, paalsporen, kuilen, een hooiopper, een poel/depressie en 2 waterkuilen. Mogelijk is ook de solitaire haardkuil aangetroffen van de opgraving op enige manier te linken aan zulke bewoning. De perceelsgrachten uit de nieuwste tijd kunnen gekoppeld worden aan perceelsgrenzen zoals te zien op historische kaarten. Ze oversnijden verschillende rooikuilen en hebben een verschillende ori\u00ebntatie dan de grachten en greppels uit de voorgaande periode. Ook in deze grachten werd voornamelijk residueel vondstmateriaal (grijs aardewerk) aangetroffen. De vondst van een 10ct uit ca. 1920 en verschillende fietsplaatjes bevestigd echter de datering in de nieuwe tijden. De jongste sporen bestaan uit verschillende delen van een loopgraaf uit WOII.\u00a0 Door het ontbreken van vondstmateriaal konden deze enkel op basis van hun uitzicht gedateerd worden.
\nDe resultaten van het onderzoek sluiten aan bij de verwachtingen die op basis van het bureauonderzoek en het proefsleuvenonderzoek werden opgesteld voor de site. De aangetroffen sporen zijn in verband te brengen met de ontwikkeling van een rurale gemeenschap te Sijsele in de volle middeleeuwen.
\n"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Acke & Bracke bvba", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1487", "id": "1487"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/jdjn-f079", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 19854, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "30054489", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/30054489", "huisnummer": "90", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "46406", "naam": "Molenstraat", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/46406"}, "postcode": {"nummer": "8340", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/8340"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 19855, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1057/00F000", "capakey": "31026C1057/00F000"}}, {"id": 19856, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1051/00G000", "capakey": "31026C1051/00G000"}}, {"id": 19857, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1053/00X000", "capakey": "31026C1053/00X000"}}, {"id": 19858, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1061/00W000", "capakey": "31026C1061/00W000"}}, {"id": 19859, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1051/00K000", "capakey": "31026C1051/00K000"}}, {"id": 19860, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1054/00A000", "capakey": "31026C1054/00A000"}}, {"id": 19861, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1065/00Y000", "capakey": "31026C1065/00Y000"}}, {"id": 19862, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1057/00E000", "capakey": "31026C1057/00E000"}}, {"id": 19863, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1062/00C000", "capakey": "31026C1062/00C000"}}, {"id": 19864, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1061/00V000", "capakey": "31026C1061/00V000"}}, {"id": 19865, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1065/00F002", "capakey": "31026C1065/00F002"}}, {"id": 19866, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1052/00C000", "capakey": "31026C1052/00C000"}}, {"id": 19867, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1058/00G000", "capakey": "31026C1058/00G000"}}, {"id": 19868, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1058/00F000", "capakey": "31026C1058/00F000"}}, {"id": 19869, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31006", "naam": "Damme"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "DAMME 7 AFD/SIJSELE/", "sectie": "C", "perceel": "1063/00D000", "capakey": "31026C1063/00D000"}}], "gemeenten": ["damme"], "provincies": ["west-vlaanderen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[77197.35552171095, 211105.99803629296], [77186.39605314324, 211130.35241088792], [77176.78477316916, 211149.18356124437], [77169.30450097214, 211164.05712572913], [77154.96186957187, 211189.04380554004], [77141.07952041477, 211212.54842514583], [77170.26127997407, 211219.89822747896], [77170.0003402463, 211220.94198639016], [77186.91454114638, 211225.17337631973], [77266.06965003241, 211246.5575696695], [77275.72441996112, 211200.36067680753], [77296.84997687233, 211206.33464215364], [77293.19682068311, 211225.8111011357], [77407.06408295526, 211259.95247569666], [77399.96993982953, 211201.51906402133], [77289.82220595636, 211163.88140573705], [77309.95101425792, 211111.95616007774], [77197.35552171095, 211105.99803629296]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2024F286"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/29958"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3446"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3446"}}}}