{"id": 3465, "datum_indienen": "2025-07-11T00:00:00+02:00", "onderwerp": "Opgraving Borgloon Graethempoort - Graethemkapel", "binnentermijn": true, "referentietype": {"id": 3, "naam": "opgraving wetenschappelijke vraagstelling"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/7056", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2019/00001"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/7083", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2019/00002"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "bijlagen": [{"id": 10573, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "2022C51_Borgloon Graethemkapel_Eindverslag wetenschappelijke vraagstelling.pdf", "omschrijving": "Eindverslag", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Pijpelink, April", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1534", "id": "1534"}, {"omschrijving": "Pepermans, Jeska", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1543", "id": "1543"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3465/bijlagen/10573"}, {"id": 10574, "bijlagetype": {"id": 5, "naam": "Foto aardkundig profiel"}, "bestandsnaam": "Bijlagen.zip", "omschrijving": "Alle bijlagen", "mime": "application/x-zip-compressed", "auteurs": [{"omschrijving": "Pepermans, Jeska", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1543", "id": "1543"}, {"omschrijving": "Boudin, Mathieu", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3586", "id": "3586"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3465/bijlagen/10574"}, {"id": 10575, "bijlagetype": {"id": 7, "naam": "Ontvangstbevestiging"}, "bestandsnaam": "Ontvangstbevestiging.pdf", "omschrijving": "Ontvangstbevestigingsdocument", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3465/bijlagen/10575"}], "systemfields": {"created_at": "2025-07-11T14:58:27.202810+02:00", "created_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/7056", "description": "Pepermans, Jeska"}, "updated_at": "2025-07-11T14:59:57.065995+02:00", "updated_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/7056", "description": "Pepermans, Jeska"}}, "reftype": "opgraving_wv", "rapporttype": "eindverslagen", "publiek": true, "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3465", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/eindverslagen_opgraving_wv/3465", "relevante_vondsten_sporen": true, "kenmerkgroepen": [{"naam": "Skeletten late middeleeuwen - nieuwe tijd", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1235", "label": "late middeleeuwen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1236", "label": "nieuwe tijd"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/26", "label": "bot (menselijk)"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1245", "label": "inhumatiegraven"}]}], "samenvatting_auteurs": [{"omschrijving": "Pepermans, Jeska", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1543", "id": "1543"}], "samenvatting": {"titel": "De Loonse graaf Lodewijk I en gravin Agnes: herbegraven en herbestemd, of niet?:  Eindverslag van een opgraving met oog op wetenschappelijke vraagstelling ter hoogte  van de Graethemkapel te Borgloon. ", "tekst": "<p>Het uitgevoerde onderzoek had een ander uitgangspunt dan een doorsnee archeologisch\u00a0<br>onderzoek. De primaire intentie ervan was de twee herbegraven individuen te bergen om over te\u00a0<br>gaan tot conservatie in functie van een permanente tentoonstelling van de graaf en gravin van\u00a0<br>Loon in het herbestemmingsproject GRAAF.<br>\u00a0\u00a0<br>Na het archeologisch onderzoek in 1969 werd er op basis van een fysisch antropologische studie\u00a0<br>in verhouding tot historische gegevens van uitgegaan dat het Lodewijk I en Agnes van Metz betrof.\u00a0<br>De parallellen werden vooral gezocht in de leeftijd, gestalte, pathologie\u00ebn (jicht of podagra) en de\u00a0<br>aanwijzing dat het mannelijk skelet een ruiter zou zijn geweest op basis van bepaalde botbreuken\u00a0<br>etc. Op basis van deze onderzoeken werd de conclusie getrokken dat het daadwerkelijk Lodewijk\u00a0<br>I en Agnes betrof en uiteindelijk werden ze herbegraven onder een gedenksteen waarin hun\u00a0<br>memorie, althans tijdelijk, vereeuwigd stond.<br>\u00a0<br>Een eerste kwestie die dan ook opdook tijdens het huidige onderzoek was een bijkomend fysisch\u00a0<br>antropologisch onderzoek. Uit dit onderzoek bleek dat, op \u00e9\u00e9n ribbreuk na, de kenmerken van de\u00a0<br>individuen overeenkwamen met deze zoals beschreven in het onderzoek van 1969. Op basis van\u00a0<br>dit onderzoek kan dus wel aangenomen worden dat individuen 1 en 2 dezelfde zijn als\u00a0<br>skeletnummers 3 en 1 uit het rapport van de eerdere opgravingscampagnes.<br>\u00a0<br>Tijdens het onderzoek werden bijkomende vragen gesteld over de identiteit van de opgegraven\u00a0<br>individuen. Men wou namelijk zeker zijn dat als men de skeletten opnieuw zou tentoonstellen als\u00a0<br>zijnde Lodewijk I en Agnes van Metz, dat deze gegevens ook correct waren. De aangetroffen\u00a0<br>ziektebeelden, botbreuken, geslachts- en gestalteaanwijzingen uit de voorgaande onderzoeken in\u00a0<br>relatie tot historische gegevens werden als concluderend gesteld voor de identiteit. Echter, kunnen\u00a0<br>er in het verleden ook andere mensen hebben rondgelopen die aan deze beschrijving voldeden.\u00a0<br>Gezien de sterfdata van Lodewijk I en Agnes gekend zijn uit historische geschriften, werd in eerste\u00a0<br>instantie dan ook geopteerd om een C14-datering uit te voeren. Daaruit bleek, verassend genoeg,\u00a0<br>dat de skeletten aanzienlijk jonger zijn dan de gekende data van 1171 en 1175, waardoor het\u00a0<br>onmogelijk kan gaan om de resten van Lodewijk I en Agnes van Metz.<br>\u00a0<br>Deze gegevens verkregen op basis van recent wetenschappelijk onderzoek zorgden ervoor dat\u00a0<br>de toekomstige tentoonstelling herdacht moest worden aangezien de twee skeletten geen\u00a0<br>inhoudelijke relatie bleken te hebben met het verhaal dat ze in GRAAF wilden vertellen. Er werd\u00a0<br>dan ook geopteerd om ze niet tentoon te stellen, maar wel het verhaal te vertellen van de foute\u00a0<br>identificatie van de individuen die decennialang als waarheid werd aangenomen.\u00a0<br><br>Het onderzoek met wetenschappelijke vraagstelling en de daaropvolgende analyses hebben\u00a0<br>waardevolle kenniswinst opgeleverd. Zo ook werd het belang van een kritische blik ten aanzien\u00a0<br>van voorgaande onderzoeken duidelijk. Nieuwe wetenschappelijke technieken stelden de\u00a0<br>opdrachtgever in staat om concreter bewijsmateriaal in te zamelen over de identificatie van de\u00a0<br>individuen.\u00a0</p>\n<p>Gedurende de 21ste eeuw zijn er zo heel wat nieuwe technieken die aangewend kunnen worden in\u00a0<br>diverse disciplines om meer en gestaafde gegevens in te zamelen, zo ook over archeologische\u00a0<br>data. Daarenboven ontwikkelen deze technieken zich razendsnel en worden de mogelijkheden\u00a0<br>voor het inzamelen van wetenschappelijk correcte gegevens steeds groter.\u00a0<br><br>Het volstaat dan ook te zeggen dat dit onderzoek in functie van een herbestemmingsproject een\u00a0<br>maatschappelijke en wetenschappelijke eye-opener mag vormen om steeds met een kritische blik\u00a0<br>te kijken naar gegevens die voor interpretatie vatbaar zijn, een veelvoorkomend fenomeen bij de\u00a0<br>humane wetenschappen.\u00a0<br><br>Voor de ontsluiting naar het publiek is gekozen voor een nieuwe insteek, waarbij men het verhaal\u00a0<br>vertelt dat o.a. volgende vragen aankaart: Waarom denken we al decennia dat Lodewijk I en\u00a0<br>Agnes van Metz hier begraven liggen? En wat heeft recent wetenschappelijk onderzoek ons\u00a0<br>geleerd? Dit werd aangevuld met een interactieve tijdlijn aan de hand van historische bronnen,\u00a0<br>archeologische rapporten en recente wetenschappelijke analyses.</p>"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Indar", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1480", "id": "1480"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/wt46-e414", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 21054, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "31005166", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/31005166", "huisnummer": "3B", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "70000", "naam": "Limburg"}, "gemeente": {"niscode": "73111", "naam": "Tongeren-Borgloon"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "234126", "naam": "Graethempoort", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/234126"}, "postcode": {"nummer": "3840", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/3840"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 21055, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "70000", "naam": "Limburg"}, "gemeente": {"niscode": "73111", "naam": "Tongeren-Borgloon"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "TONGEREN-BORGLOON 20 AFD/BORGLOON/", "sectie": "E", "perceel": "0021/00T000", "capakey": "73009E0021/00T000"}}, {"id": 21056, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "70000", "naam": "Limburg"}, "gemeente": {"niscode": "73111", "naam": "Tongeren-Borgloon"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "TONGEREN-BORGLOON 20 AFD/BORGLOON/", "sectie": "E", "perceel": "0022/00K000", "capakey": "73009E0022/00K000"}}], "gemeenten": ["tongeren-borgloon"], "provincies": ["limburg"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[218486.37622247057, 166301.42958027142], [218503.6584435892, 166299.04212976803], [218503.54161107316, 166298.15015844355], [218507.6908504774, 166297.54745993522], [218507.66220404318, 166297.21549831508], [218507.8935175957, 166297.19554637288], [218507.20891634873, 166292.16698555415], [218506.90223099408, 166292.21079774766], [218506.83596191372, 166291.85218735834], [218502.82769699683, 166292.37930618433], [218502.67940957262, 166291.46936062662], [218485.403924651, 166293.83184890787], [218486.37622247057, 166301.42958027142]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2022C51"}], "nota_uris": [], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3465"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3465"}}}}