{"id": 3488, "datum_indienen": "2025-08-02T00:00:00+02:00", "onderwerp": "Opgraving Puurs-Sint-Amands Fortbaan", "binnentermijn": true, "referentietype": {"id": 1, "naam": "vergunningsplichtige ingrepen"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1892", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2015/00017"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1893", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2015/00018"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "bijlagen": [{"id": 10644, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "Bijlagen.zip", "omschrijving": null, "mime": "application/x-zip-compressed", "auteurs": [{"omschrijving": "Bruggeman, Jordi", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1550", "id": "1550"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3488/bijlagen/10644"}, {"id": 10645, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "Eindverslag2251LiezeleFortbaan.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Bruggeman, Jordi", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1550", "id": "1550"}, {"omschrijving": "Reyns, Natasja", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/694", "id": "694"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3488/bijlagen/10645"}, {"id": 10646, "bijlagetype": {"id": 7, "naam": "Ontvangstbevestiging"}, "bestandsnaam": "Ontvangstbevestiging.pdf", "omschrijving": "Ontvangstbevestigingsdocument", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3488/bijlagen/10646"}], "systemfields": {"created_at": "2025-08-02T14:13:17.540100+02:00", "created_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1892", "description": "Bruggeman, Jordi"}, "updated_at": "2025-10-06T14:02:53.593948+02:00", "updated_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/9415", "description": "Geuens, Jonas"}}, "reftype": "vi", "rapporttype": "eindverslagen", "publiek": true, "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3488", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/eindverslagen_vi/3488", "relevante_vondsten_sporen": true, "kenmerkgroepen": [{"naam": "Duitse verdedigingsstructuren uit WOI", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1236", "label": "nieuwe tijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1237", "label": "nieuwste tijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1069", "label": "WO I"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/7", "label": "glas"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/65", "label": "ijzer en -legering"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/37", "label": "textiel"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/35", "label": "hout"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/272", "label": "loopgraven"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/87", "label": "bunkers"}]}], "samenvatting_auteurs": [{"omschrijving": "Bruggeman, Jordi", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1550", "id": "1550"}, {"omschrijving": "Reyns, Natasja", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/694", "id": "694"}], "samenvatting": {"titel": "Opgraving Puurs-Sint-Amands Fortbaan", "tekst": "<p>Bureauonderzoek wees uit dat het onderzoeksgebied archeologisch potentieel kent. In de buurt vond al heel wat archeologisch onderzoek plaats. Op basis daarvan was er voor het onderzoeksgebied een verwachting naar resten uit de metaaltijden, de Romeinse tijd, de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Ook resten uit de Eerste Wereldoorlog werden verwacht. Ten oosten bevindt zich het fort van Liezele. Rondom zijn bij opgravingen al loopgraven vastgesteld. In het noordoosten van het onderzoeksgebied bevindt zich een bunker en verder zijn er kaarten en luchtfoto\u2019s die wijzen op loopgraven binnen het onderzoeksgebied.</p>\n<p>Landschappelijk bodemonderzoek was aan de orde om meer inzicht te krijgen in de bewaringstoestand van het bodemarchief, de diepteligging van relevante archeologische niveaus en het potentieel op goed bewaarde steentijd artefactensites. Dit bevestigde een goede bewaring van het bodemarchief ter hoogte van het grasveld ten zuiden van de Fortbaan. Daar werden resten van een podzolbodem vastgesteld, waarin nog een goed bewaarde steentijd artefactensite kan voorkomen.</p>\n<p>Om de aanwezigheid van een steentijd artefactensite te onderzoeken, was de uitvoering van een verkennend archeologisch booronderzoek nodig. Tijdens het verkennend archeologisch bodemonderzoek werden echter geen steentijd artefacten of andere indicatoren voor een steentijd artefactensite aangetroffen. Daardoor kunnen we nu besluiten dat de kans zeer klein is dat binnen het onderzoeksgebied een steentijd artefactensite aanwezig is.</p>\n<p>Verder werd nog een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd om na te gaan of op het terrein relevante archeologische sporen aanwezig zijn. Enkel het grasveld ten zuiden van de Fortbaan kon daarbij onderzocht worden. Het proefsleuvenonderzoek geeft aan dat hier enkel archeologische sporen aanwezig zijn uit de nieuwe tot de nieuwste tijd, met de nadruk op de nieuwste tijd. Ze zijn te relateren aan de recente landbewerking en aan landindeling. Er werden geen archeologische resten uit de Eerste Wereldoorlog vastgesteld. De zuidelijke zone van het onderzoeksgebied werd daarmee voldoende onderzocht door middel van de uitgevoerde proefsleuven. Hier werden geen bijkomende archeologische maatregelen meer nodig geacht in het kader van de geplande werken.</p>\n<p><br>Een opgraving was wel nog nodig in de zone ten noorden van de Fortbaan. Hier was er een concrete verwachting naar resten uit de Eerste Wereldoorlog, zoals die ook reeds aan de overzijde van de Molenstraat werden aangetroffen bij eerder archeologisch onderzoek. Daar werden namelijk reeds Duitse verdedigingselementen aangetroffen. Het gaat onder meer om bunkers, loopgraven, sporen van prikkeldraadversperring en grachten.</p>\n<p><br>Bij de opgraving werd de aanwezigheid van paalsporen, kuilen, grachten, loopgraven, een telefoonlijn, een schuttersput en verstoringen aangetoond. De greppels kunnen wellicht ge\u00efnterpreteerd worden als langsgreppels van de Molenstraat. De aangetroffen verdedigingsstructuren zijn te plaatsen in de Eerste Wereldoorlog. Het onderzoeksgebied bevindt zich tussen het Fort van Liezele en het Fort van Bornem. De forten maken deel uit van de Buitenlinie of Hoofdweerstandslinie, die gebouwd is in 1906-1907. De aangetroffen verdedigingselementen kunnen aan het Fort van Liezele gerelateerd worden. Tussen de forten en in de ruimere omgeving legden de Duitsers in 1917 een bunkerlinie aan, de zogenaamde S\u00fcdabschnitt. De oorspronkelijke Belgische linies werden door de Duitsers uitgebreid en versterkt met bunkers.</p>\n<p><br>De Duitse bunker die omsloten wordt door het onderzoeksgebied is een mitrailleurkazemat, waarmee het terrein voor de linie kon bestreken worden met machinegeweervuur, zogenaamd enfileervuur. Gerelateerd aan deze bunker werd een sleuf met goot aangetroffen, waarin zich vermoedelijk een telefoonlijn bevond. De in het onderzoeksgebied aangetroffen militaire resten zijn deel van een Duitse linie. Van een noordwest-zuidoost geori\u00ebnteerde geplande gevechtsloopgraaf met volledige uitbouw zijn enkel een aantal paalsporen van de wandversteviging overgebleven. Twee ondiep bewaarde geplande golvende verbindingsloopgraven met een noordoost-zuidwest ori\u00ebntatie werden eveneens opgegraven.</p>\n<p><br>De bevindingen sluiten goed aan bij de resultaten van de opgraving die werd uitgevoerd ten oosten van het onderzoeksgebied. Ter hoogte van de opgravingszone aan de overzijde van Molenstraat werden ook restanten opgegraven van dezelfde Duitse linie als die binnen het onderzoeksgebied werd vastgesteld. De resultaten sluiten ook aan bij elders in Klein-Brabant opgegraven sites met resten uit de Eerste Wereldoorlog.</p>"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "All-Archeo bv", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1482", "id": "1482"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/075e-g027", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 20885, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "20385770", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/20385770", "huisnummer": "9", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "12041", "naam": "Puurs-Sint-Amands"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "204609", "naam": "Fortbaan", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/204609"}, "postcode": {"nummer": "2870", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/2870"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 20886, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "12041", "naam": "Puurs-Sint-Amands"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "PUURS-SINT-AMANDS 4 AFD/LIEZELE/", "sectie": "A", "perceel": "0001/00X000", "capakey": "12022A0001/00X000"}}], "gemeenten": ["puurs-sint-amands"], "provincies": ["antwerpen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[143857.93861462, 195421.91370327462], [143851.032459486, 195428.949335847], [143820.640164685, 195461.2466655], [143827.316910931, 195467.68648598], [143856.068866227, 195438.842255686], [143865.11498191, 195459.527506111], [143866.568600218, 195463.654663991], [143906.626376843, 195441.869340633], [143900.476720753, 195429.469214418], [143900.416369937, 195429.449710147], [143891.919250165, 195412.361930006], [143888.40558718, 195398.707013127], [143860.669417081, 195425.92366838], [143857.93861462, 195421.91370327462]], [[143883.61785643, 195439.934497461], [143888.261615465, 195435.156136715], [143901.015127598, 195434.112973453], [143902.091941287, 195434.819632437], [143902.630348132, 195436.535804254], [143901.452583159, 195437.780870082], [143893.98218819, 195443.535093234], [143889.170177016, 195445.554118902], [143886.755105217, 195445.342938259], [143883.61785643, 195439.934497461]]], [[[143909.114688493, 195439.916024094], [143909.1300332, 195439.899305612], [143912.926649776, 195445.605283695], [143917.397052982, 195442.345172804], [143911.768156183, 195431.961992682], [143908.099907288, 195425.550589096], [143902.700624221, 195428.290532602], [143909.114688493, 195439.916024094]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2025A8"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/29247"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3488"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3488"}}}}