Bureauonderzoek wees uit dat het onderzoeksgebied archeologisch potentieel kent. Het terrein bevindt zich in de historische stadskern van Mechelen. De inschatting van het archeologisch potentieel was gebaseerd op de gunstige landschappelijk ligging van het terrein, de gekende geschiedenis van het onderzoeksgebied en de reeds gekende archeologische resten in de omgeving. Ter hoogte van het onderzoeksgebied wordt al in de vroege 16de eeuw een huis vermeld. De verwachting naar resten van historische bebouwing die teruggaat tot de 16de eeuw of zelfs ouder, was dan ook groot.
\n\u00a0
\nArcheologische resten op de Grote Markt ten zuidwesten van het onderzoeksgebied gaan terug tot de voor-Romeinse periode. De middeleeuwse resten in de omgeving gaan terug tot de 12de eeuw. Gezien de mogelijk goede bewaring van de natuurlijke bodem kunnen sites verwacht worden die zelfs teruggaan tot de steentijd. Het potentieel op de aanwezigheid van resten uit de metaaltijden, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen bleek omwille van de landschappelijke ligging ook vrij groot.
\n\u00a0
\nHerenhuis De Beitel, de Passer, \u2019t Penseel ter hoogte van het onderzoeksgebied is een monumentaal, eclectisch herenhuis uit 1902 met neoclassicerende kenmerken. Reeds in 1501 is een pand gekend ter hoogte van het onderzoeksgebied. Het gaat om de \u201cGrooten Odevaer\u201d of de Grote Ooievaar. De eerste vermelding is terug te vinden in 1501. In 1900 bevond zich ter hoogte van het onderzoeksgebied de werkplaats van de vrijmetselaarsloge La Constance. Zij verkochten hun tempel in dat jaar aan Jan Baptist De Glas, die gehuwd was met Pauline Fermont. Het pand dat het echtpaar De Glas-Fermont verwierf van de vrijmetselaarsloge, ter hoogte van waar zich het onderzoeksgebied bevindt, paalde aan hun woonhuis. Het atelier met de bakovens lag achter het nieuw verworven pand. Het gebouw werd gesloopt en vervangen door het huidige pand.
\n\u00a0
\nVolgend op het bureauonderzoek werd een proefputtenonderzoek uitgevoerd om na te gaan of op het terrein relevante archeologische resten aanwezig zijn en om de aanwezige stratigrafie in kaart te brengen. Dit toonde aan dat op het terrein minstens archeologische resten aanwezig zijn uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwste tijd. Er is een natuurlijke depressie aanwezig die ten laatste in de 15de eeuw volledig gedempt werd. Daarop zijn meerdere tuinaardelagen vastgesteld, die dateren vanaf de 15de eeuw tot heden. De bebouwing ter hoogte van het onderzoeksgebied langs de Grote Markt had oorspronkelijk wellicht geen kelder en het onderste, vastgestelde vloerniveau zal ongeveer overeengekomen hebben met het toenmalige maaiveld.
\n\u00a0
\nHet potentieel op kennisvermeerdering van een archeologische opgraving bleek groot en werd daarom nodig geacht. Het uitgevoerde archeologische vooronderzoek toonde aan dat er een waardevolle archeologische vindplaats aanwezig is. Een deel van het aanwezige bodemarchief kon in situ bewaard blijven. Waar in situ bewaring niet mogelijk was, diende een opgraving plaats te vinden, tot op de verstoringsdiepte van de geplande werken.
\n\u00a0
\nBij de opgraving werden zowel grondsporen als muurresten aangetroffen. Er konden verschillende bouwfasen onderscheiden worden in de aangetroffen muur- en vloerresten, waarvan de oudste wellicht teruggaat tot de het einde van de volle middeleeuwen of het begin van de late middeleeuwen. Het gaat om een leemvloer en een muur. Ze kunnen mogelijk geassocieerd zijn met het pand \u201cDe Ooievaer\u201d, gelegen achter het \u201cgevang\u201d, die voor het eerst in 1396 wordt vermeld. Het ging om twee hoofdgebouwen aan de straatzijde, in het zuiden van het terrein. Ook resten van een tuinmuur die de twee percelen in het noorden van elkaar afscheidde, zijn gevonden.
\n\u00a0
\nDe oudste tuinaardelaag die werd aangesneden bij de opgraving is wellicht in de 15de-eeuw te dateren. De sporen in de tuinzone, met name de kuilen, zijn minstens te plaatsen in de tweede helft van de 17de eeuw of in de 18de eeuw, maar er zijn ook oudere kuilen. Verder werden beerputten en waterputten aangetroffen. De tot de volledige diepte opgegraven beerputten zijn ten vroegste te dateren in de 19de eeuw. De waterputten - op een recente betonnen exemplaar na - bevinden zich binnen het huidige gebouw en konden niet in de diepte onderzocht worden.
\n\u00a0
\nDe twee oorspronkelijke panden werden in een volgende vastgestelde fase omgevormd tot \u00e9\u00e9n pand, dat de volledige breedte van het onderzoeksgebied inneemt. De twee panden lijken voor 1501 samengevoegd. Doordat de oudere vloeren die zijn aangetroffen binnen het gebouw grotendeels in situ bewaard blijven, kon er binnen het gebouw minder inzicht verworven worden in de bouwfasering en het gebruik van het gebouw. Resten, buiten de vastgestelde oudere vloeren, die duidelijk verband houden met de vrijmetselaarsloge zijn niet aangetroffen.
\n\u00a0
\nVerder is een deels onderkelderd achterhuis of een afzonderlijk huis toegankelijk via het Pelikaanstraatje aanwezig, dat vermoedelijk ten vroegste uit de late 17de eeuw dateert. Na 1824 worden er verbouwingen uitgevoerd aan het pand en dan meer specifiek (grotendeels) ter hoogte van de huidige tuinzone. In 1902 werd het huidige herenhuis opgericht, waarbij de muren op een oudere vloer zijn geplaatst. De kelder van de achterbouw werd opgegeven en er werd een cisterne gecre\u00eberd tegen de achterzijde van het hoofdvolume. Ook werd een beerput aangelegd in de tuinzone.
\n\u00a0
\nDe uitgevoerde opgraving levert daarmee meer inzicht in de bewoningsgeschiedenis ter hoogte van het onderzoeksgebied en in de zone aan de Grote Markt.
"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "All-Archeo bv", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1482", "id": "1482"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/rbqc-rd06", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 21075, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "2196977", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/2196977", "huisnummer": "19", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "12025", "naam": "Mechelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "10570", "naam": "Grote Markt", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/10570"}, "postcode": {"nummer": "2800", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/2800"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 21076, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "12025", "naam": "Mechelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MECHELEN 1 AFD", "sectie": "B", "perceel": "0275/00B000", "capakey": "12025B0275/00B000"}}], "gemeenten": ["mechelen"], "provincies": ["antwerpen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[157885.4094228011, 190938.14391561598], [157885.5611865342, 190939.5059297868], [157893.8214579238, 190939.5911932307], [157893.1876255457, 190934.8482843828], [157897.7153641034, 190934.2576277436], [157897.4223725597, 190932.2385932539], [157897.13608631768, 190932.285721194], [157893.63811427346, 190932.82327214163], [157893.62127238375, 190932.8265838744], [157892.9602718961, 190932.92792335153], [157892.6054274719, 190929.6200076295], [157892.6033517023, 190929.60109246708], [157892.10570837551, 190925.05773494297], [157889.2763013068, 190925.3307434344], [157888.6608849254, 190920.1316230752], [157891.55239413786, 190919.86878793707], [157889.79299022432, 190903.36920587718], [157881.80037862124, 190905.6587326033], [157884.46408854745, 190929.63318905793], [157884.46685232627, 190929.66100502945], [157884.46962457628, 190929.68325866107], [157884.65163057324, 190931.323317335], [157885.4094228011, 190938.14391561598]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2024E224"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/28579"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3509"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3509"}}}}