{"id": 3587, "datum_indienen": "2025-10-17T00:00:00+02:00", "onderwerp": "Opgraving Torhout Torhout- Stadskern (TOST01)", "binnentermijn": false, "referentietype": {"id": 1, "naam": "vergunningsplichtige ingrepen"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1953", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2015/00086"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/2125", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2016/00154"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "bijlagen": [{"id": 10914, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_Inleiding.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10914"}, {"id": 10915, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_III_Historiek.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Merchie, Sylvie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3242", "id": "3242"}, {"omschrijving": "Gill, Thomas", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3615", "id": "3615"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10915"}, {"id": 10916, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_I_Inleiding.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Gill, Thomas", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3615", "id": "3615"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10916"}, {"id": 10917, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_IV_Geografie_en_aardkunde.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vellemans, Jules", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3873", "id": "3873"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10917"}, {"id": 10918, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_II_Methodologie.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10918"}, {"id": 10919, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP5.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10919"}, {"id": 10920, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP1.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10920"}, {"id": 10921, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP3.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10921"}, {"id": 10922, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP2_10_13_24_25.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10922"}, {"id": 10923, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP4.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10923"}, {"id": 10924, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP6.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10924"}, {"id": 10925, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP7.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10925"}, {"id": 10926, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP8.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Thomas, Gill", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3658", "id": "3658"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10926"}, {"id": 10927, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP23.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10927"}, {"id": 10928, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP12.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10928"}, {"id": 10929, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP9_11.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10929"}, {"id": 10930, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP26.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10930"}, {"id": 10931, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_VII_Fysisch_Antropologische_analyse.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Wittebroodt, Jessica", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3530", "id": "3530"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10931"}, {"id": 10932, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP20_tem_21.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10932"}, {"id": 10933, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_V_Resultaten_WP14_tem_19.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Van Brabant, Elenora", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3758", "id": "3758"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10933"}, {"id": 10934, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_VI_Vondsten.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Merchie, Sylvie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3242", "id": "3242"}, {"omschrijving": "Gill, Thomas", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3615", "id": "3615"}, {"omschrijving": "Barbaix, Sophie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3755", "id": "3755"}, {"omschrijving": "van Dorpel, Arno", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3813", "id": "3813"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10934"}, {"id": 10935, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST01_2021H350_Eindverslag_AlleBijlages.zip", "omschrijving": null, "mime": "application/x-zip-compressed", "auteurs": [{"omschrijving": "Barbaix, Sophie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3755", "id": "3755"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10935"}, {"id": 10936, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "TOST_2021H350_eindverslag_Deel_VIII_Interpretatie_Synthese.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Mulder, Jelle", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3144", "id": "3144"}, {"omschrijving": "Thomas, Gill", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3658", "id": "3658"}, {"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10936"}, {"id": 10937, "bijlagetype": {"id": 7, "naam": "Ontvangstbevestiging"}, "bestandsnaam": "Ontvangstbevestiging.pdf", "omschrijving": "Ontvangstbevestigingsdocument", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3587/bijlagen/10937"}], "systemfields": {"created_at": "2025-10-16T12:36:44.494738+02:00", "created_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1953", "description": "Vanholme, Nele"}, "updated_at": "2025-10-17T15:20:11.241714+02:00", "updated_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1953", "description": "Vanholme, Nele"}}, "reftype": "vi", "rapporttype": "eindverslagen", "publiek": true, "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3587", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/eindverslagen_vi/3587", "relevante_vondsten_sporen": true, "kenmerkgroepen": [{"naam": "wegen", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1234", "label": "volle middeleeuwen"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/32", "label": "plantaardig materiaal"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/228", "label": "keramisch bouwmateriaal"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/40", "label": "steen"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1212", "label": "wegen"}]}, {"naam": "gebouwen", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/13", "label": "13de eeuw"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/12", "label": "12de eeuw"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/228", "label": "keramisch bouwmateriaal"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/147", "label": "gebouwen en structuren"}]}, {"naam": "begraafplaats", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1227", "label": "middeleeuwen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1236", "label": "nieuwe tijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1237", "label": "nieuwste tijd"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/129", "label": "dierlijk en menselijk materiaal"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/232", "label": "kerkhoven"}]}, {"naam": "gracht", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1225", "label": "Midden-Romeinse tijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1233", "label": "Karolingische periode"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/8", "label": "metaal"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1080", "label": "grachten (infrastructuur)"}]}, {"naam": "losse vondsten", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1225", "label": "Midden-Romeinse tijd"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/228", "label": "keramisch bouwmateriaal"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1393", "label": "archeologische objecten"}]}], "samenvatting_auteurs": [{"omschrijving": "Vanholme, Nele", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/722", "id": "722"}], "samenvatting": {"titel": "Opgraving Torhout Torhout- Stadskern (TOST01)", "tekst": "

In de periode van september 2021 en februari 2023 werd in verschillende fases een grootschalig archeologisch onderzoek uitgevoerd in het centrum van Torhout. Voorafgaand was op basis van enkele proefputten een hoge verwachting geformuleerd ter hoogte van de markt en het plein tussen kerk en vrijetijdshuis. Daar bleek immers het bodemarchief erg goed bewaard. Voor de straten rondom de pleinen was er v\u00f3\u00f3r de start van het onderzoek geen voorkennis wat onder de straatstenen lag verborgen. Er was enkel een vermoeden dat de geschiedenis sporen zou hebben achtergelaten. Wat werd gevonden overtrof echter alle verwachtingen. En ondanks de korte tijdspannen waarin het veldonderzoek diende te gebeuren, werd een enorme hoeveelheid nieuwe data verzameld.

\n

Over die geschiedenis van Torhout is al heel wat geschreven. Hieruit bleek steeds opnieuw dat het middeleeuwse verhaal van deze kleine stad slechts kon geschreven worden op basis van onrechtstreekse bronnen en verwijzingen in archieven. Met het verlies van het stadsarchief in de 16de eeuw door een stadsbrand verdween echter ook een groot deel van de kennis over de geschiedenis van Torhout.

\n

Het grootschalig project \u2018Stadskernvernieuwing\u2019 bood een uitgelezen kans om de geschiedenis bloot te leggen. De oudste sporen zijn resten uit de Romeinse periode. Ze vormen een bevestiging van, en aanvulling op, eerder onderzoek waarin sporen uit deze periode aan het licht waren gekomen. De materi\u00eble vondsten dateren de activiteiten die er toen plaatsvonden in de 2de tot begin 3de eeuw. De combinatie van de resultaten van zowel deze als omliggende opgravingen wijst op een relatief rijke agglomeratie. Er zijn enkele aanwijzingen dat er ooit een steenbouw met hypocaustum heeft gestaan, een ruimte met vloer- en wandverwarming. Ook het gevarieerd vaatwerk wijst op een zekere luxe. Tijdens de opgraving zijn een gracht, enkele paalsporen en een mogelijke waterput als Romeinse gedateerd. Het merendeel van de vondsten uit deze periode zijn echter afkomstig uit jongere contexten en werden voornamelijk aangetroffen in de zones aan de kerk, maar ook op het plein tussen de kerk en het vrijetijdshuis.

\n

In tegenstelling tot wat werd gehoopt, zijn er geen duidelijke aanwijzingen uit de Merovingische periode (late 5de tot 7de eeuw). Historisch gezien is dit nochtans een belangrijke fase in de geschiedenis van Torhout. Voornamelijk op religieus vlak zou Torhout een invloedrijk centrum zijn geweest en is er sprake van een \u2018cella\u2019 waar zendelingen van het christelijk geloof werden gevormd. Hiervan zijn in de onderzochte zones geen sporen teruggevonden. Enkel een ondergrondse silo en enkele vondsten dateren met enige voorzichtigheid uit deze periode.

\n

Ook voor de Karolingische periode geldt een gelijkaardige vaststelling. Ondanks de vermeldingen in geschreven bronnen over deze plek, zijn er nauwelijks sporen die met zekerheid in deze periode kunnen worden geplaatst. Slechts een brede gracht ten oosten van het vrijetijdshuis en enkele intrusieve vondsten in jongere sporen, zijn getuigenissen van enige activiteit tussen 700 en 900. Torhout moet nochtans van enige betekenis zijn geweest. Dit blijkt onder meer uit de omvangrijke funderingsresten van een Karolingische kerk en de vermelding van de aanwezigheid van relieken van Sint-Donaas. Ook uit de 10de eeuw, de periode waarin sprake is van de heropbouw van Torhout na de doortocht van de Noormannen en het overbrengen van de relieken naar Brugge, moet Torhout nog enige vorm van betekenis hebben gehad in de regio. In deze periode zou onder meer de door de Noormannen vernielde kerk onder invloed van de graaf Arnulf I weer zijn heropgebouwd. Dat er nauwelijks archeologische resten uit deze periode dateren, duidt op geringe (tastbare) activiteit ter hoogte van de onderzochte zones.

\n

De quasi afwezigheid van archeologische resten uit zowel de vroege middeleeuwen en het begin van de volle middeleeuwen doet sterk vermoeden dat de kern van de monastieke nederzetting zich op een andere locatie bevond. Daarbij lijkt de zone ter hoogte van de kerk en/of ten noorden en noordwesten ervan, een grote kanshebber als locatie van de vroegmiddeleeuwse kern. Deze plek is gelegen rond enkele grote toegangswegen vanuit Oostende, Oudenburg, Brugge en Kortrijk. Dat ook de graaf zich hier vestigende, gekend als de site \u2019s Gravenwinkel, is daarbij wellicht geen toeval. Tussen de kerk en het vrijetijdshuis werd onderin het archeologisch pakket een boslaag aangesneden die tot grasland in cultuur was gebracht. De laag werd op basis van 14C-datering tussen de 7de en 9de eeuw gedateerd. De gegevens wijzen onrechtstreeks op het feit dat deze zone in deze oudste periode van Torhout niet in de kern van de nederzetting lag, maar zich eerder aan de rand ervan bevond en pas in de 2de helft van de vroege middeleeuwen ontgonnen werd.

\n

Die kern breidde zich uit in de loop van de 11de /eerste helft 12de eeuw. Dit uitte zich in een groot aantal archeologische resten. Tijdens het onderzoek kon in de zone v\u00f3\u00f3r de kerk een duidelijke organische laag worden waargenomen uit deze periode. Deze vondstrijke laag getuigt van heel wat bedrijvigheid. De bouw van de Romaanse kerk wordt op basis van de historische bronnen en archeologische resten in het 3de kwart van de 11de eeuw gesitueerd.\u00a0 Dit zou \u00a0volgens historische bronnen onder het bewind van de graaf van Vlaanderen, Robrecht de Fries zijn gebeurd. Archeologisch kon dit tijdens het grootschalig onderzoek worden vastgesteld door de aangetroffen restanten van de Romaanse kerkhofmuur in veldsteen. Op basis van de stratigrafie en een 14C-datering wordt deze in de 11de eeuw geplaatst. Ten westen van de kerkhofmuur volgde de met veldsteen verharde weg exact de kromming van die kerkhofmuur om ter hoogte van de huidige Breidelstraat en Hoedemakersstraat langsheen het noordwesten van de markt af te draaien. Deze weg kon verder tot in de \u00a0Zuidstraat worden gevolgd. De weg werd herhaaldelijk hersteld en in de organische lagen die zich steeds opnieuw op de weg vormde werden tal van voorwerpen gevonden. Het herstel en onderhoud van de weg kan gelinkt worden met de internationale faam van Torhout als\u00a0 stad waar vanaf de 2de helft van de 11de eeuw jaarmarkten plaatsvonden.

\n

De start van deze economische bloeiperiode zette zich verder in de 2de helft van de 12de en 13de eeuw. De grootste hoeveelheid aan sporen en vondsten die zijn aangetroffen kan gelinkt worden aan deze \u2018gouden eeuwen\u2019. Zo zijn er funderingsresten aangetroffen van een omvangrijke handelshal, gelegen ten zuiden van de kerk. Deze was opgetrokken in baksteen en kan op basis daarvan in lijn met andere middeleeuwse hallen in de 13de eeuw worden gedateerd. Baksteen was een vrij \u2018nieuw\u2019 product waarmee vanaf deze periode heel wat grote profane en religieuze gebouwen werden opgetrokken.

\n

Op het open plein dat nu als markt wordt bestempeld zijn in elke onderzochte zone resten van bewoning uit periode 11de tot 13de eeuw aangetroffen. Langs de weg zijn paalsporen en lemen vloeren waargenomen die wijzen op constructies in vakwerk. Hierbij is de in Vlaanderen gekende bouwevolutie vastgesteld waarbij de traditie van verticale palen in uitgegraven putten overgaat naar een bouwwijze op houten liggers. Naast deze resten van vakwerk zijn funderingen in baksteen en veldsteen aangetroffen, gelegen centraal op de huidige markt. Het gaat om plinten waarop constructies in vakwerk werden opgetrokken. Deze structuren alsook de vele organische pakketten op de huidige markt wijzen er duidelijk op dat in de 13de eeuw deze plaats geenszins een open plein was. Een situatie die wellicht werd doorgetrokken tot in het midden van de 20ste eeuw, wanneer het centrale bouwblok definitief wordt afgebroken.

\n

Uit de 13de eeuw dateert eveneens een klein kerkhofareaal, gelegen ten zuiden van de stadshal. Vermoed wordt dat hier leden van eenzelfde (adellijke) familie een laatste rustplaats kregen, al kan dit zonder DNA-onderzoek niet worden bewezen. Er is een sterk vermoeden dat in de onmiddellijke nabijheid een gebedshuis aanwezig was, maar hiervan zijn in de onderzochte zones geen resten teruggevonden. Wel is er sprake van een constructie met fundering in blokken witte kalksteen, maar deze was ouder en wellicht al verdwenen wanneer het kerkhof in gebruik werd genomen. Het merendeel van de bevolking moet echter in het kerkhof aan de Sint-Pietersbandenkerk zijn begraven. Tijdens het archeologisch onderzoek zijn omwille van de beperkte onderzoeksdiepte geen skeletten uit de middeleeuwen opgegraven, maar uit eerdere opgravingen vlakbij blijken de oudst aangetroffen begravingen w\u00e9l uit deze periode te dateren.

\n

De 14de eeuw en daaropvolgende eeuwen vormen een groot contrast met de voorgaande periode en bleef tijdens het onderzoek quasi onzichtbaar. Zowel uit de historische bronnen als uit wat archeologisch werd waargenomen, kent Torhout een economische terugval. Archeologisch zijn heel wat kuilen met verbrande leem en brokken houtskool opgegraven. Enkele konden op basis van de vondsten of door middel van koolstofdatering geplaatst worden in de (late) 13de en begin 14de eeuw. De sporen zijn getuigen van de start van een woelige periode in Vlaanderen, gekend als de 100-jarige oorlog. In tegenstelling tot resten uit de 15de eeuw, die niet tot nauwelijks zijn aangetroffen, zijn er enkele opmerkelijke ensembles uit de 16de eeuw. Zo kan een grote hoeveel pottenbakkersafval, afkomstig uit de vulling van het ondergrondse niveau van de 13de-eeuwse handelshal, gelinkt worden met een pottenbakker die in het midden van de 16de eeuw werkzaam was in Torhout. Het vervaardigen van lokaal vaatwerk, waar Torhout zo bekend om is, kent dus reeds een lange traditie. Enkele \u2018greppels\u2019 met verkoolde resten werden eveneens gedateerd in de 16de eeuw. Mogelijk gaat het hier om brandresten die te linken zijn aan de godsdienstoorlogen in deze periode. Een dieptepunt vond plaats 1579, wanneer de stad in vlammen opgaat. De overledenen bleven al die tijd op het kerkhof begraven worden. Dit resulteerde in een kerkhofpakket van anderhalve meter en een palimpsest aan graven. Tijdens het onderzoek werden naast de vele individuele christelijke begravingen ook een meervoudig graf aangetroffen waarin 6 mannen lagen. Het betreft wellicht slachtoffers van de woelige periode op het einde van de 18de eeuw.

\n

Het grootschalig archeologisch onderzoek biedt duidelijk heel wat nieuwe informatie en mogelijkheden voor verder diepgaand onderzoek. Het verlies van het archief in de 16de eeuw hoeft niet te betekenen dat de middeleeuwen een verdwenen hoofdstuk blijft in het boek over de Torhouts geschiedenis. Het zorgt in tegendeel voor een uitdaging om de ondergrondse informatie zo goed mogelijk te koesteren, te blijven onderzoeken en te benutten om grip te krijgen op de evolutie van deze stad.

"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Raap Belgi\u00eb bvba", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1479", "id": "1479"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/3p18-wn92", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 12759, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "1170253", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/1170253", "huisnummer": "1", "busnummer": null}, "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31033", "naam": "Torhout"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "47265", "naam": "Markt", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/47265"}, "postcode": {"nummer": "8820", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/8820"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 12760, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "30000", "naam": "West-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "31033", "naam": "Torhout"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "TORHOUT 1 AFD", "sectie": "K", "perceel": "0451/02E000", "capakey": "31033K0451/02E000"}}], "gemeenten": ["torhout"], "provincies": ["west-vlaanderen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[61167.65095630829, 195699.4376447044], [61169.11263208628, 195699.408030372], [61168.89973924675, 195696.3378253587], [61168.581865516, 195692.3300189702], [61166.66532534481, 195692.666840625], [61167.65095630829, 195699.4376447044]]], [[[61183.40870781994, 195721.2954823702], [61187.61035148743, 195714.5614476705], [61185.31523779704, 195713.1677256331], [61183.98920889916, 195712.3251672391], [61181.86380111774, 195710.9946954389], [61180.3194374199, 195713.5275541918], [61179.55561586116, 195714.7331409116], [61178.63767099693, 195716.1669876799], [61177.87813241682, 195717.3310019313], [61175.07415876436, 195721.8443948682], [61176.32932084008, 195722.6320090707], [61177.28638192282, 195723.250176393], [61179.45460269217, 195724.6010567067], [61179.92068199456, 195724.8954063321], [61180.50744159963, 195725.2400005212], [61180.82829240524, 195725.4311512458], [61181.66983532756, 195724.082398308], [61183.40870781994, 195721.2954823702]]], [[[61167.10463042132, 195741.3512964497], [61171.59608283783, 195745.9640609857], [61172.15969994212, 195745.3586654442], [61174.98044739898, 195748.359229743], [61177.17200757516, 195749.7972384174], [61179.16602325899, 195747.7667620216], [61174.39430124019, 195742.9584230585], [61170.0887825223, 195738.5303678772], [61167.10463042132, 195741.3512964497]]], [[[61163.20850211079, 195752.2966076846], [61167.13077652556, 195748.6215247386], [61163.66645825835, 195744.6865043194], [61159.42327390769, 195748.741399723], [61163.20850211079, 195752.2966076846]]], [[[61150.08461978914, 195758.212108423], [61144.50411657382, 195763.4098575609], [61144.0486876318, 195763.965929173], [61140.11474520588, 195767.5958654317], [61140.07847209165, 195767.9723817942], [61138.02147998044, 195771.24406101], [61140.44909757602, 195773.0716033252], [61142.94763695828, 195770.1484703521], [61143.68123326027, 195770.5667168082], [61147.14501964415, 195766.7866203112], [61147.8121825439, 195766.1556382145], [61151.82576932345, 195762.3438325522], [61152.79909259824, 195761.5822921828], [61153.58787228071, 195762.6431702268], [61156.00262342163, 195761.126339029], [61158.37572459999, 195758.206770493], [61157.91688592907, 195757.699518287], [61162.58257357929, 195752.9037121158], [61158.82229383416, 195749.6330425321], [61154.35085810995, 195753.7572274724], [61150.08461978914, 195758.212108423]]], [[[61165.34369550952, 195758.4343239411], [61165.54151723901, 195758.440084566], [61165.79342924304, 195758.3583196304], [61167.80124784132, 195757.4935569922], [61167.74316229629, 195756.2172990454], [61167.6848230826, 195756.1394885634], [61166.35835089828, 195754.8607617594], [61164.89827665053, 195753.8761757203], [61164.24144189477, 195753.4960743691], [61161.8279485298, 195755.8929029586], [61162.95276551828, 195756.8855604173], [61164.27609966379, 195758.0169813534], [61165.34369550952, 195758.4343239411]]], [[[61161.08554068011, 195763.0453667116], [61162.1706030193, 195761.8289408143], [61161.53196755748, 195760.8773460634], [61160.99964945212, 195760.1002162746], [61160.34798595845, 195759.4292972587], [61159.1509580963, 195758.4816226075], [61158.06328032837, 195759.6398202052], [61157.02087524436, 195760.6856374989], [61156.11559045375, 195761.5418551466], [61154.37223813769, 195763.3323819724], [61156.07071370859, 195765.3262445991], [61157.38354506774, 195766.7457435062], [61158.09199975899, 195766.1178918752], [61159.1387734063, 195764.9940608141], [61159.71768627023, 195764.38358728], [61160.2790193808, 195763.791651897], [61161.08554068011, 195763.0453667116]]], [[[61168.26150669112, 195764.1805530537], [61167.60191664622, 195762.7853655601], [61166.31318523028, 195761.7285373708], [61164.81200150202, 195760.464438051], [61163.71835402126, 195761.6230990661], [61162.87967534103, 195762.3895138535], [61161.29934165361, 195764.1526483144], [61162.20016605863, 195765.8698388338], [61162.7391823616, 195765.9884951068], [61163.93487211518, 195766.9604973985], [61164.62857224357, 195767.5272486077], [61165.67511950026, 195768.3283537226], [61166.22298017081, 195767.7526253377], [61167.07672875235, 195767.0666673502], [61168.17806953342, 195765.8194778062], [61168.26150669112, 195764.1805530537]]], [[[61155.69077081716, 195775.0941393657], [61155.91152480241, 195774.9024369536], [61159.44060416122, 195776.3651344948], [61160.26190991274, 195775.009286956], [61160.10046103528, 195774.7786354063], [61160.39061844645, 195774.2477746112], [61160.99273726928, 195773.6893986276], [61161.45023534079, 195773.2688458752], [61162.02605169883, 195772.7395296456], [61161.74253154617, 195772.3726111731], [61161.18310260373, 195771.6305618911], [61160.5791852918, 195770.8295014281], [61160.07896070513, 195771.155044543], [61159.9198387171, 195771.2732225445], [61159.73472671527, 195771.083233622], [61159.46215602167, 195770.7992808424], [61158.34638104002, 195770.168183583], [61157.77151844124, 195770.168183583], [61157.35343655121, 195770.1943137011], [61157.12100514276, 195770.1869172759], [61156.25017156942, 195769.1594979146], [61154.67631643517, 195770.4947789993], [61155.22944654589, 195769.4708802804], [61154.43927975024, 195768.9260061406], [61153.60518793749, 195768.3744600296], [61152.22526565261, 195767.0292527708], [61151.67558877302, 195766.389555732], [61150.80909998785, 195766.8744345862], [61150.18331785181, 195767.3625183278], [61149.88619856221, 195767.6823190843], [61149.21863842241, 195768.8873765663], [61148.7566076495, 195769.9012437563], [61148.16959862599, 195771.7296448469], [61149.5920375228, 195772.6970535528], [61150.53211657361, 195773.3382352087], [61150.97727270839, 195773.6057635197], [61151.74377721296, 195774.139242151], [61152.28480997094, 195774.4800147093], [61152.95639926647, 195773.3781184691], [61153.77669377239, 195772.1600698126], [61153.88194636763, 195771.9652368152], [61154.4068147573, 195772.6280009808], [61154.17358579871, 195773.1953593694], [61153.82961214756, 195773.5599566167], [61153.82566798633, 195774.0417126293], [61153.83783145699, 195775.4002532856], [61154.56887312151, 195776.0683935523], [61155.42796908526, 195775.3223559745], [61155.69077081716, 195775.0941393657]]], [[[61160.58115939282, 195776.8653328588], [61166.50122505242, 195779.2242341793], [61168.53127814655, 195774.2075639651], [61162.39294085276, 195772.2455618265], [61160.58115939282, 195776.8653328588]]], [[[61131.96187726983, 195817.3504309909], [61127.62926028438, 195817.2462415773], [61127.62008485067, 195822.4378916701], [61131.92817521116, 195822.483254526], [61131.96187726983, 195817.3504309909]]], [[[61101.65215672409, 195828.2217901672], [61108.37709675253, 195829.4806626165], [61108.36459249011, 195829.607521812], [61110.55591431075, 195830.1950871147], [61114.50679268239, 195831.1468633417], [61115.17409344402, 195827.6738661959], [61113.09974059345, 195827.1033953163], [61112.81573255228, 195826.4589113936], [61108.73155141172, 195825.8846222139], [61102.90512651102, 195824.4865511074], [61101.94683563335, 195826.2000236445], [61101.65215672409, 195828.2217901672]]], [[[61115.31058678163, 195830.9193744457], [61117.6954172128, 195831.2951106891], [61120.32772208231, 195831.5460314967], [61120.59543819707, 195828.6008834471], [61115.61390530964, 195827.7800276807], [61115.31058678163, 195830.9193744457]]], [[[61142.22441057414, 195842.8444849569], [61145.24402900414, 195839.9796279848], [61141.80000210836, 195836.2648630069], [61138.57516837328, 195838.8521077435], [61142.22441057414, 195842.8444849569]]], [[[61144.91353999015, 195843.5709014683], [61147.48694631964, 195846.6473729895], [61149.50915144611, 195848.8155321568], [61152.08330239474, 195846.840490902], [61147.58246132097, 195841.1992641978], [61144.91353999015, 195843.5709014683]]], [[[61133.77991432296, 195803.192245905], [61129.70317492449, 195802.9446500417], [61129.20381968992, 195808.3017142686], [61133.17701973692, 195808.2524677227], [61133.77991432296, 195803.192245905]]], [[[61135.35376549532, 195797.0371314919], [61131.16265211707, 195795.8695363188], [61129.92973086026, 195800.9795197454], [61134.31974866243, 195801.7199967337], [61135.35376549532, 195797.0371314919]]], [[[61140.59400740083, 195780.4269257374], [61134.698398876, 195778.7867078729], [61132.7412087143, 195784.6339688419], [61139.5181875514, 195786.0690937721], [61140.59400740083, 195780.4269257374]]], [[[61257.62649027241, 195565.0435720773], [61264.66884498917, 195558.5936160659], [61270.00806982728, 195553.3953642125], [61276.5992306267, 195547.2368836231], [61273.64712473694, 195544.1499121175], [61268.15903313051, 195549.3264470809], [61267.01182182035, 195550.5146302235], [61264.16214551187, 195553.2354159756], [61262.81397911342, 195554.5836160067], [61261.22464142714, 195556.240342574], [61254.82779750441, 195562.3999439404], [61246.71172943245, 195570.1478643203], [61243.5201196055, 195573.1216734798], [61240.4476456889, 195575.984476758], [61237.98773914429, 195578.3390828751], [61236.02840398815, 195580.2652089608], [61235.8883367708, 195580.393399431], [61234.68645411057, 195581.4982982233], [61232.87652767856, 195583.1468811811], [61230.87087757188, 195585.0290696271], [61233.56896808122, 195587.5999527177], [61235.4878378166, 195585.7696117251], [61236.96666489611, 195584.3522423944], [61238.77760492818, 195582.7052095523], [61241.36345467185, 195580.4138249946], [61243.28614839439, 195578.5855823379], [61249.47072835256, 195572.6238411941], [61249.49177680202, 195572.6427304636], [61257.62649027241, 195565.0435720773]]], [[[61229.07584149406, 195587.4331052205], [61227.78712158612, 195586.2103313424], [61227.37990846251, 195586.5596846957], [61223.15806773548, 195590.4627744581], [61224.27333897309, 195591.7701939194], [61217.3645349802, 195597.9507933131], [61215.70429537389, 195599.1280918906], [61211.88668566129, 195602.3824845015], [61209.45166290367, 195604.7657904651], [61208.79210407021, 195605.4113411057], [61205.52393314389, 195608.3447685999], [61205.80273275127, 195608.5655235146], [61200.29175907629, 195613.7678009653], [61199.71297330118, 195614.5951945537], [61199.29324604803, 195615.0140535139], [61195.68923818017, 195618.6106057436], [61195.45452996041, 195618.8448284207], [61193.41276229006, 195620.7785520896], [61188.03837923177, 195625.8685394943], [61190.50116249691, 195628.5295009033], [61191.43513689889, 195627.7697743814], [61192.01478876422, 195627.1369903149], [61192.34908504139, 195626.9041465648], [61196.63937996424, 195623.5364661938], [61202.52284603485, 195617.5212574585], [61202.74956697903, 195616.3331332425], [61207.80550083929, 195612.318282423], [61211.94761150094, 195608.2446213101], [61220.31006415356, 195601.313794459], [61231.72338613866, 195590.7200367161], [61229.07584149406, 195587.4331052205]]], [[[61165.59365793364, 195715.9670984807], [61166.0858870379, 195719.181305933], [61167.35642184893, 195727.3971383747], [61167.07268845392, 195729.4024948713], [61166.07250321067, 195731.0409753068], [61168.00584768002, 195732.3615005483], [61168.11844448524, 195735.5465778878], [61168.14890475154, 195736.3805949155], [61170.63740483156, 195737.2368457973], [61171.4026178628, 195736.5048474964], [61172.29478128631, 195735.667731994], [61172.91709940794, 195735.0068016759], [61172.79084622941, 195732.2403470017], [61172.20436296218, 195726.2565232795], [61170.86874394688, 195718.3594384681], [61170.1446501485, 195715.0328464001], [61169.02344486931, 195710.5256011779], [61167.45375747847, 195704.6953337262], [61165.82655072781, 195705.2017191522], [61162.09554156475, 195694.1842858188], [61160.44797207127, 195690.1830456203], [61159.19258100422, 195687.6036788494], [61156.84140189246, 195682.0986035097], [61156.20757801086, 195680.9224901804], [61154.5893988259, 195676.6380920999], [61155.06247834833, 195676.3762483691], [61151.89182684818, 195668.5533559716], [61151.19926593114, 195667.9049930426], [61150.1832339451, 195665.7694873626], [61153.03704967785, 195662.6726166083], [61154.28120022113, 195661.2142760404], [61154.36670904088, 195661.1213409813], [61158.86633459436, 195656.5902213931], [61161.38631801587, 195654.1032072168], [61163.76311575852, 195652.3518169827], [61166.60142829202, 195649.2517278746], [61172.18367179143, 195644.3240725635], [61172.37188568059, 195642.9601190157], [61173.89570330756, 195641.3759127506], [61174.74695718298, 195640.7533613285], [61176.40022272949, 195640.4877581322], [61178.72573380375, 195640.799354627], [61180.45566203714, 195641.4622261795], [61181.09389327358, 195640.9340898829], [61185.09571400737, 195637.4138396563], [61184.67124045605, 195634.9360404356], [61181.50243799042, 195631.8887556955], [61177.61838947179, 195635.0783855893], [61175.00135794203, 195637.1672124068], [61173.61515515794, 195638.4770098417], [61170.48640427415, 195640.6300614461], [61166.20269144376, 195644.5715038113], [61164.10898744319, 195646.5438063033], [61160.1805235357, 195649.7177878169], [61156.09685244338, 195654.2047482885], [61151.67487357911, 195658.5852074159], [61150.55015028631, 195659.9585491949], [61145.67585052278, 195663.6787875953], [61147.73163632703, 195666.7206760336], [61148.95462566938, 195669.7454660507], [61152.05548395727, 195678.0405829942], [61154.08456243711, 195683.3485295628], [61156.15002285778, 195688.8284781408], [61157.38763714759, 195692.1905388477], [61158.68271904251, 195695.7730135446], [61159.7725668614, 195698.4718570347], [61162.33090863526, 195706.2272342593], [61164.2246862745, 195711.2880207677], [61165.59365793364, 195715.9670984807]]], [[[61191.65095708177, 195686.0622170187], [61193.27765740169, 195685.9832043538], [61194.58581081054, 195685.7764799751], [61194.43153593406, 195684.395752462], [61194.27925724519, 195683.6382303359], [61194.13236624713, 195682.5613006745], [61193.45945798496, 195682.5372175676], [61192.50162408493, 195682.5986299639], [61192.41449448798, 195682.6123450839], [61191.76154885496, 195682.6031973318], [61191.65095708177, 195686.0622170187]]], [[[61194.58311075124, 195690.1061692776], [61194.29027296768, 195694.2877629222], [61197.72117186669, 195694.4177122963], [61197.95690128197, 195690.0525844335], [61197.77131277478, 195683.5605927255], [61195.48484125441, 195683.7695952655], [61196.03217152032, 195690.1270662214], [61194.58311075124, 195690.1061692776]]], [[[61222.95964977306, 195690.9735559457], [61220.89701353645, 195695.0080171479], [61231.40033938912, 195700.1063441032], [61233.17522291597, 195695.9343812058], [61222.95964977306, 195690.9735559457]]], [[[61208.66889797249, 195685.607455301], [61208.41952912437, 195686.7480935414], [61211.27876436164, 195688.3242252727], [61213.08249152756, 195685.5560470081], [61211.6220732103, 195684.6379317561], [61214.35467802433, 195683.8183322332], [61215.72627476675, 195682.3050778711], [61213.83140439298, 195679.3473494991], [61214.16117462108, 195678.9616893618], [61212.72370432031, 195675.8186903399], [61210.31385942987, 195677.2970759727], [61209.88711604724, 195677.5592094209], [61209.34236055501, 195676.1806565379], [61208.65593852189, 195673.1165589006], [61208.12524499005, 195670.7958905516], [61207.56188922193, 195668.9673460646], [61204.60550129745, 195664.7044415894], [61203.0458179171, 195662.2727102977], [61200.6510381938, 195658.6943659524], [61196.61045408978, 195653.5517293238], [61191.87465472254, 195648.4639959018], [61190.60866295236, 195647.1619060323], [61183.9524852145, 195639.5506682149], [61179.957004554, 195642.9458492555], [61184.53600601593, 195648.0284773564], [61185.49981405403, 195649.0982909084], [61186.27632630055, 195649.9600044282], [61186.9278742902, 195650.6770828057], [61188.04894316324, 195651.9073768591], [61188.13827909106, 195652.0030725774], [61192.83029391852, 195657.0390453585], [61196.72321443849, 195661.4286923113], [61197.37811288966, 195662.1947385162], [61197.50151598022, 195662.3380094636], [61199.77485824411, 195664.9792868542], [61201.25349954249, 195667.1059057099], [61203.26585694416, 195671.3905260275], [61204.56487407791, 195674.7272288551], [61205.15525009526, 195677.4755371574], [61204.47850818529, 195679.4184610266], [61204.2275145895, 195681.0013870037], [61203.48560468503, 195685.6803448741], [61202.05426250293, 195689.5374950644], [61201.27799822043, 195691.3887820419], [61194.56197263549, 195703.8486822412], [61192.1498808733, 195708.5026847264], [61189.58867811966, 195713.3629879142], [61185.5591120554, 195720.453158279], [61182.23622072291, 195725.6018539188], [61179.76484334617, 195735.5663953428], [61182.72411446976, 195736.1971374252], [61178.21788850862, 195745.0582493392], [61184.23750852905, 195748.074268955], [61189.99312287837, 195736.5792863108], [61185.45743146975, 195734.3686638048], [61187.33131121257, 195729.335764892], [61190.90845567771, 195723.9579382546], [61195.23873511149, 195716.2028778763], [61197.80648487757, 195711.3468278057], [61200.12173831602, 195706.5130755578], [61199.16486659912, 195706.0342254047], [61205.48435469157, 195693.7309687943], [61204.92697030636, 195693.4206055781], [61207.89899908462, 195685.856100904], [61208.66889797249, 195685.607455301]]], [[[61186.46591131533, 195652.5868769482], [61185.01177186381, 195650.8876083252], [61183.51158306743, 195649.1623371026], [61182.93026901943, 195649.1533022092], [61181.86521736477, 195648.0182385565], [61178.70144218355, 195644.518920915], [61172.82636911197, 195649.7271469576], [61172.37180059299, 195650.1374065752], [61172.52377377985, 195650.4380214018], [61173.15621327256, 195651.5876024154], [61172.97758577423, 195651.795293489], [61168.87789886121, 195655.3322846176], [61165.69744906438, 195658.2378394383], [61165.0146101238, 195658.7885022657], [61165.01461012352, 195658.7885022659], [61163.06633713927, 195660.3596509604], [61159.46158178389, 195663.3254758749], [61162.75152100549, 195668.6520989379], [61164.31593143179, 195671.3405205037], [61169.15177166435, 195677.8847595475], [61171.37938842998, 195677.317629124], [61175.33437734164, 195675.786026734], [61179.99732263618, 195672.3482131585], [61182.96411639851, 195671.2553515986], [61186.94166364898, 195670.4465819483], [61188.23224681181, 195669.1980600239], [61186.15626718495, 195666.708903763], [61183.50721497859, 195663.3248562712], [61180.04377783408, 195659.3530524654], [61180.18099958331, 195657.6157750286], [61181.42649108227, 195656.9299463119], [61183.23863460407, 195655.4741940117], [61183.39828457109, 195655.6404352787], [61185.76555855588, 195653.72365], [61185.59772943009, 195653.4586566435], [61186.46591131533, 195652.5868769482]]], [[[61166.58816261894, 195683.9411264323], [61167.31354128291, 195685.3384414129], [61167.66762386533, 195685.2656830624], [61168.08133198055, 195685.8025540931], [61168.23092827004, 195685.7250669543], [61168.32964435364, 195685.8027719324], [61168.9533897793, 195685.5050906539], [61169.62611162518, 195685.5787128182], [61170.50691143764, 195685.0683453553], [61170.61338352034, 195685.2607050128], [61170.76573704605, 195685.7762670899], [61172.80651510262, 195685.4054619167], [61175.63993136393, 195684.6876669032], [61175.84371255682, 195684.9508128054], [61179.97026709997, 195684.0403686883], [61180.07930427237, 195684.2033687001], [61181.3890122438, 195684.216380029], [61183.23358165173, 195684.2531173313], [61184.8052506449, 195684.2693051165], [61185.99445323626, 195684.2166096168], [61186.91870936702, 195684.1312599061], [61188.80101853717, 195683.8469703313], [61189.46203841486, 195683.7126598544], [61191.90932105885, 195682.5149741741], [61191.43372408231, 195679.8102210909], [61190.97676336276, 195678.2090197932], [61190.20786618412, 195676.7202565959], [61188.82999230857, 195675.0291297678], [61188.40040054414, 195674.7372854026], [61187.99411135173, 195674.8387775207], [61187.92766857684, 195674.7754173819], [61187.21999683075, 195674.7831117418], [61185.16476681693, 195675.0890061669], [61184.97703009361, 195675.6092058588], [61184.84979968377, 195675.7740412429], [61184.59556326802, 195676.2905054543], [61184.27539064836, 195676.7647073539], [61183.91780638573, 195677.0122705139], [61182.78885598616, 195677.3213963583], [61182.5486511943, 195677.4100209055], [61178.67331108902, 195677.6215133257], [61172.90485374746, 195678.8607101552], [61171.51943364929, 195678.728487826], [61169.83171003286, 195679.5542248711], [61169.71955419487, 195679.3984258445], [61169.437712589, 195679.4847914362], [61168.47934456062, 195679.4418389509], [61168.29289231215, 195680.1173289698], [61166.03444608174, 195679.8597043892], [61165.54532971862, 195679.0325081549], [61166.01574700129, 195678.8717768921], [61165.6311440712, 195677.8929865258], [61163.68923802919, 195678.4275238909], [61162.17639964672, 195674.6732903374], [61161.12791558943, 195672.5919288145], [61158.08421102345, 195674.1136654327], [61155.93852483507, 195675.2642406553], [61156.0786955606, 195676.8222528566], [61157.22687044734, 195680.0249648439], [61159.10440797232, 195686.3723997036], [61161.67202386158, 195685.6961062432], [61163.68534372792, 195685.1621716265], [61164.26783572378, 195685.0541804558], [61165.16042478321, 195684.7263104894], [61166.58816261894, 195683.9411264323]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2021H350"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/19279"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3587"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3587"}}}}