De archeologienota kadert in het Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013. Naar aanleiding van een geplande aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden aan de Molenberg te Maldegem (provincie Oost-Vlaanderen), waarbij de totale oppervlakte van de betrokken percelen groter was dan 3000m\u00b2, diende de initiatiefnemer een archeologienota toe te voegen aan de omgevingsvergunning. De archeologienota[1] bestond enkel uit een bureauonderzoek. In het programma van maatregelen was opgenomen dat een proefsleuvenonderzoek diende uitgevoerd te worden in een uitgesteld traject. In de nota[2] werden de resultaten van dit verder vooronderzoek besproken. Hierbij werd over een deel van het terrein een vlakdekkende opgraving geadviseerd.
\nHet archeologisch onderzoek bracht sporen aan het licht uit de volle middeleeuwen (midden 12de-midden 13de eeuw) en de post middeleeuwen (17de-18de eeuw). De oudste aangetroffen sporen zijn te dateren in de volle middeleeuwen (midden 12de-midden 13de eeuw) en situeren zich in het centrale en zuidelijke deel van de opgraving. Centraal was een \u00e9\u00e9nschepige structuur aanwezig, het is niet duidelijk of het gaat om een hoofd- of bijgebouw. In het zuidelijk deel werden een gracht en enkele greppels aangetroffen die vermoedelijk de begrenzing van een erf vormden waarvan ook de structuur deel uitmaakt. Andere elementen van dit erf (bv. waterput, artisanale kuilen, \u2026) werden niet aangetroffen. Door de hoge verstoringsgraad kan ook niet veel meer gezegd worden over de indeling, opbouw of ori\u00ebntatie van het erf. Wel kan gezegd worden dat het waarschijnlijk nog verder doorloopt in noordelijke, westelijke en oostelijke richting. Het vondstmateriaal uit deze periode bestaat uitsluitend uit grijs gedraaid aardewerk. Deze aardewerksoort is dominant aanwezig gedurende de middeleeuwen tot ca. 1550. Het gaat voornamelijk om wandfragmenten, er werd slecht 1 diagnostisch fragment aangetroffen. Het betreft een randfragment van een kogelpot welke werd aangetroffen tijdens de aanleg van het grondvlak in de vulling van gracht S1 (inv. 1). Het randfragment is afkomstig van een kogelpot type De Groote L30 en dateert van het midden van de 12de tot midden 13de eeuw.[3] Het randfragment is beroet langs de buitenzijde, wat erop wijst dat het gaat om gebruiksaardewerk. Vanwege het geringe aantal (diagnostische) fragmenten kan er weinig gezegd worden over de status van de bewoners van de site en mogelijke handelspatronen.
\nNa de opgave van dit erf zijn er geen sporen van bewoning meer tot de post middeleeuwen (17de-18de eeuw). Uit deze periode dateert een tonwaterput (S5) in het zuidoostelijk deel van het terrein. Centraal in de uitgraafkuil was een houten ton aanwezig die ca. 90cm dieper was ingegraven. Deze was geplaatst op een tweetal balkjes die zich onderaan de ton bevonden. De ton zelf bestond uit 16 duigen van ca. 80cm lang en verschillende breedtes die bij elkaar werden gehouden door houten hoepels in berk. In 1 van de duigen was een rond bomgat (ca. 10cm diameter) aanwezig waarlangs de inhoud kon gemeten worden. Op deze duig was ook een stervormig merkteken aangebracht. De bodemplaat was doorboord en had een tapgat dat afgesloten was met een houten stop. Daarnaast was ook een merkteken aanwezig in de vorm van 2 in elkaar gevlochten V\u2019s en een hoorn. Binnenin de vulling van de ton werden 2 halfronde planken aangetroffen. Het is niet duidelijk of deze deel uitmaakten van de constructie of het eerder gebruiksvoorwerpen betreft. Daarnaast werd in de vulling nog een mogelijk deel van de dekselplaat en een bewerkt en doorboord langwerpig stuk hout aangetroffen. De vulling bestond uit een pakket (ingespoelde) C-horizont. Vermoedelijk was boven deze ton oorspronkelijk nog een ton of een ander houten frame aanwezig dat na het in onbruik raken van de waterput gerecupereerd werd via een uitgraafkuil. Het vondstmateriaal uit deze periode werd aangetroffen in de vulling van de ton van tonwaterput S5. Het gaat om een fragment van een pijpensteeltje in pijpaarde en 8 fragmenten van een kan in rood geglazuurd aardewerk (inv. 4). Van de kan werden 6 rand- en 2 wandfragmenten aangetroffen.
\nHoewel tonwaterputten vrij frequent worden aangetroffen in stedelijke contexten, komen ze niet veel voor in landelijke contexten. Als ze worden aangetroffen in landelijke contexten, worden ze voornamelijk in verband gebracht met (tijdelijke) militaire kampementen. Gezien er op de historische kaarten geen bewoning in de directe omgeving wordt weergegeven in deze periode, is het mogelijk dat ook deze te waterput in dezelfde context te situeren is. Op het terrein zijn geen sporen uit latere periodes aangetroffen. Waarschijnlijk was het terrein vanaf het verlaten van de site in de volle middeleeuwen (12de-midden 13de eeuw) tot eind 20ste eeuw in gebruik als landbouwgrond.
\nZowel in de nabije als in de ruime omgeving werden slechts weinig archeologische sites met resten van bewoning uit de volle middeleeuwen aangetroffen. Wel zijn er in het centrum van Maldegem relicten aanwezig die getuigen van de middeleeuwse ontwikkeling van het dorp. Het toponiem Maldegem is terug te leiden naar de Germaanse plaatsnaam \u2018Madlingem\u2019 en wordt voor de eerste maal vermeld in ca. 930. De benaming verwijst naar de woonplaats van de lieden van Maplo. In de eeuwen nadien wordt gesproken van \u2018Mallengehem\u2019 (1063) en \u2018Maldengem\u2019 (1122). Bij onderzoek aan de Sint-Barbarakerk (CAI Locatie 157059) werden meerdere vroegmiddeleeuwse vlakgraven aangetroffen, daterend van voor 1071 (oud kerkhof) of zelfs voor 849 (oprichting van de eerste kerk). Iets ten zuidoosten van de kerk werden bij een opgraving in 2007 op CAI Locatie 994 meerdere sporen uit de volle middeleeuwen aangetroffen. Het betreft een O-W tweebeukig (hoofd)gebouw,\u00a0 een spieker, een afvalkuil, een mestkuil, een (water)kuil\u00a0 en een greppel. Op basis van het vondstmateriaal werden deze sporen in de tweede helft van de 11de en eerste helft van de 12de eeuw gedateerd. De structuur meet ca. 19m op 10,5m en bestaat uit 3 nokstaanders met een enkelvoudige rij wandpalen.[4]
\nDe site in het centrum van Maldegem en de verschillende historische bronnen wijzen erop dat het centrum van Maldegem in de volle middeleeuwen bewoond en in ontwikkeling was. De site aan de Molenberg kan gerelateerd zijn met de aanwezigheid van de Noordstraat die deel uitmaakte van de Aardenburgse Haringweg, die vanuit Aardenburg over Maldegem richting Kortrijk liep en ter hoogte van Maldegem kruiste met de Antwerpse heerweg, die liep vanuit Eeklo over Raverschoot en de Verbranden Bos, langs het voormalige vliegveld, en over de Oude het centrum van Maldegem bereikte.
\n"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Acke & Bracke bvba", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1487", "id": "1487"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/njkn-9d16", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 21403, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "1693570", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/1693570", "huisnummer": "29", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "43010", "naam": "Maldegem"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "67433", "naam": "Molenberg", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/67433"}, "postcode": {"nummer": "9990", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/9990"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 21404, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "43010", "naam": "Maldegem"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MALDEGEM 1 AFD", "sectie": "B", "perceel": "1761/00C000", "capakey": "43010B1761/00C000"}}, {"id": 21405, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "43010", "naam": "Maldegem"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MALDEGEM 1 AFD", "sectie": "B", "perceel": "1761/00B000", "capakey": "43010B1761/00B000"}}, {"id": 21406, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "43010", "naam": "Maldegem"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MALDEGEM 1 AFD", "sectie": "B", "perceel": "1761/00A000", "capakey": "43010B1761/00A000"}}], "gemeenten": ["maldegem"], "provincies": ["oost-vlaanderen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[85696.27747079215, 212286.05902831815], [85722.90566124073, 212281.44853555254], [85719.8544930175, 212258.96488098754], [85727.85280724546, 212257.5920360081], [85724.81804050476, 212239.44407687808], [85691.41625991669, 212244.94762902427], [85696.27747079215, 212286.05902831815]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2025H104"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/34049"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3593"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3593"}}}}