{"id": 3740, "datum_indienen": "2026-02-19T00:00:00+01:00", "onderwerp": "Opgraving Machelen Bessenveld ", "binnentermijn": true, "referentietype": {"id": 1, "naam": "vergunningsplichtige ingrepen"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/10816", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00004"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/1875", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2015/00002"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "bijlagen": [{"id": 11352, "bijlagetype": {"id": 4, "naam": "Data aardkundig profiel"}, "bestandsnaam": "2024E66-Machelen-Bessenveld-DOV-xml.zip", "omschrijving": null, "mime": "application/zip", "auteurs": [{"omschrijving": "De Raymaeker, Annelies", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1562", "id": "1562"}, {"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11352"}, {"id": 11353, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "2024E66-Machelen-Bessenveld-Bijlagen-220dpi.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11353"}, {"id": 11354, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "2024E66 - Bijlage 8- Machelen - Bessenveld Allesporenplan A0.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11354"}, {"id": 11355, "bijlagetype": {"id": 5, "naam": "Foto aardkundig profiel"}, "bestandsnaam": "2024E66-Machelen-Bessenveld-DOV-foto.zip", "omschrijving": null, "mime": "application/zip", "auteurs": [{"omschrijving": "De Raymaeker, Annelies", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1562", "id": "1562"}, {"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11355"}, {"id": 11356, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "Eindverslag Diegem - Bessenveld.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "De Raymaeker, Annelies", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1562", "id": "1562"}, {"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11356"}, {"id": 11357, "bijlagetype": {"id": 7, "naam": "Ontvangstbevestiging"}, "bestandsnaam": "Ontvangstbevestiging.pdf", "omschrijving": "Ontvangstbevestigingsdocument", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/3740/bijlagen/11357"}], "systemfields": {"created_at": "2026-02-19T09:15:46.413985+01:00", "created_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/10816", "description": "Engels, Leslie"}, "updated_at": "2026-02-19T09:17:19.286664+01:00", "updated_by": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/10816", "description": "Engels, Leslie"}}, "reftype": "vi", "rapporttype": "eindverslagen", "publiek": true, "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3740", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/eindverslagen_vi/3740", "relevante_vondsten_sporen": true, "kenmerkgroepen": [{"naam": "ijzertijd", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1218", "label": "ijzertijd"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/1", "label": "aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/41", "label": "natuursteen"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1096", "label": "kuilen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1099", "label": "paalkuilen"}]}, {"naam": "nieuwe tijd", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1236", "label": "nieuwe tijd"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/11", "label": "ijzer"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/117", "label": "kalkzandsteen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/161", "label": "gewoon rood aardewerk"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1161", "label": "militaire kampen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1089", "label": "haardkuilen"}]}, {"naam": "Onbepaald", "dateringen": [], "materialen": [], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1099", "label": "paalkuilen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1096", "label": "kuilen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1082", "label": "greppels"}]}], "samenvatting_auteurs": [{"omschrijving": "Engels, Leslie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/3187", "id": "3187"}, {"omschrijving": "De Raymaeker, Annelies", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1562", "id": "1562"}], "samenvatting": {"titel": "Opgraving Machelen Bessenveld ", "tekst": "<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Tijdens de huidige opgraving werden in totaal 72 spoornummers uitgedeeld. Tijdens het onderzoek werden (paal)kuilen, haardkuilen, een erosiegeul en greppels en grachten aangetroffen. \u00c9\u00e9n van de kuilen (S50) kon op basis van een 14C-datering en het aanwezige materiaal gedateerd worden tussen 60 v.C. en 70 n.C., de late ijzertijd \u2013 vroeg Romeinse periode. Een groot deel van de overige paalkuilen en kuilen kunnen op basis van vulling en de lage hoeveelheid vondsten eveneens gedateerd worden in de ijzertijd. Tijdens het proefsleuvenonderzoek ten westen van het huidige projectgebied werd er een kuil aangetroffen waarvan een prehistorische datering vermoed werd op basis van vergelijkingen met andere opgravingen. Tijdens het proefsleuvenonderzoek werd er geopteerd dat op basis van de losse vondsten en de aangetroffen sporen er in de omgeving een archeologische site zich moet bevinden. Tijdens het huidige onderzoek werd een deel van deze site gecapteerd. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">\u00a0</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">\u00c9\u00e9n van de haardkuilen (S2) kon met 14C-datering gedateerd worden in 1490-1640 n.C. met een zekerheid van 95,4%. Deze periode komt overeen met de periode van de Geuzenrevolte (1566) en de Brusselse Republiek (1576-1585) tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568 \u2013 1648). Van deze periode zijn er geen kaarten met militaire kampementen beschikbaar. Dus de haardkuil kan niet met zekerheid aan deze periode worden toegeschreven. Echter is er wel een prent beschikbaar die de Blijde Intrede van Willem van Oranje toont in het jaar 1577. Willem van Oranje zou met zijn leger via de Willebroekse vaart en de Oeverpoort Brussel ingegaan zijn. Dit is net ten westen van Diegem, waardoor de aanwezigheid van militairen in de omgeving wel aannemelijk is. Tenslotte kunnen de haardkuilen ook toebehoord hebben aan de latere belegeringen tijdens de Negenjarige oorlog, Spaanse succesieoorlog en Oostenrijkse succesieoorlog waarbij er geweten is dat er zich militaire kampementen bevonden ter hoogte van het projectgebied in de jaren 1691-1692, 1697 en 1746. De afwijking in datering zou dan eventueel kunnen verklaard worden door oud hout effect. Waarbij er dus ouder hout gebruikt is voor het maken van een vuur. De overige aangetroffen haardkuilen kunnen eveneens aan deze periode worden toegeschreven. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Tijdens de vlakdekkende opgraving kon geen vorm van gestructureerde ruimtelijke configuratie worden vastgesteld. Deze verspreiding kan meerdere oorzaken hebben. Een eerste mogelijkheid is dat haardkuilen niet tot het militaire kamp zelf behoorden, maar dat het om randfenomenen gaat van een militair kampement. Een tweede mogelijkheid is dat door de slechte bewaring van de sporen er slechts een beperkt aantal haardkuilen van een linie zijn aangetroffen. Een derde mogelijkheid is dat de haardkuilen wel tot een linie behoren, maar dat deze tussen de tenten van het militaire kamp gelegen waren. Sporen van de tenten zouden we dan archeologisch niet kunnen vaststellen waardoor het dus lijkt of er geen lijn aanwezig is tussen de militaire haardkuilen. Indien het om de batteriekeukens gaat, zijn deze bovendien buiten de tentenzones gelegen en vaak niet systematisch aangelegd. <a style=\"mso-footnote-id: ftn1;\" title=\"\" href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><span class=\"MsoFootnoteReference\"><span style=\"mso-bidi-font-family: Calibri; mso-bidi-theme-font: minor-latin;\"><span style=\"mso-special-character: footnote;\"><!-- [if !supportFootnotes]--><span lang=\"NL\" style=\"font-size: 11.0pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Calibri; mso-bidi-theme-font: minor-latin; mso-ansi-language: NL; mso-fareast-language: NL; mso-bidi-language: AR-SA;\">[1]</span><!--[endif]--></span></span></span></a> Ten westen van het huidige projectgebied werd er tijdens een proefsleuvenonderzoek eveneens een militaire haardkuil (S4) aangetroffen. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">\u00a0</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Verspreid over het terrein werden ook sporen aangetroffen die niet specifiek aan een periode toe te wijzen waren, maar waarvan op basis van de kleur en de aard van de vulling vermoed wordt dat ze eerder vanaf de nieuwe tijd te dateren zijn. De erosiegeul die in het zuidoostelijke deel van het onderzoeksgebied voorkwam kan in deze periode gedateerd worden. De geul werden namelijk boven het tertiaire substraat gevonden. Ze ligt aldus in een zone van kalkzandsteenontginning. Hierdoor en door de vulling kan een relatief jonge datering worden gegeven aan deze erosiegeul. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Een aantal sporen werden als recent of natuurlijk beschouwd. Sporen werden als een recent spoor ge\u00efnterpreteerd op basis van de vulling die zeer los en de scherpe aflijning in coupeprofiel. Een spoor werd als natuurlijk beschouwd op basis van zijn diffuse, onregelmatige coupeprofiel. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">\u00a0</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Tijdens de opgraving werden geen structuren aangetroffen. In het oostelijke deel van het onderzoeksgebied werden wel een aantal paalkuilen (S61, S63 en S64) aangetroffen die mogelijk deel uitmaken van een structuur, maar doordat het slechts om een aantal paalkuilen gaat en het terrein ten oosten (nog) niet werd onderzocht, kan er op dit moment niet met zekerheid hieromtrent uitspraken gedaan worden. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">\u00a0</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">Er konden tijdens de opgraving aldus twee grote periodes worden onderscheiden. De eerste periode is in de ijzertijd te dateren, meer precies in de overgang van de late ijzertijd naar de vroeg Romeinse periode. De sporen van deze periode zijn relatief ondiep bewaard en er konden geen structuren herkend worden. Een mogelijk verklaring hiervoor is het de ligging van het terrein en de bodemopbouw. In het recentere verleden is het terrein namelijk onderhevig geweest aan erosie en ontginning van onder andere de kalkzandsteen uit het tertiair substraat. Een andere mogelijke verklaring voor het ontbreken van structuren is dat de opgravingszone zich niet ter hoogte van de bewoning bevind van de nederzetting, maar dat er eerder randfenomenen gecapteerd zijn. In de directe omgeving werden er al resten aangetroffen van de ijzertijd, maar archeologische onderzoeken in de omgeving blijven beperkt doordat de regio onderhevig is geweest aan een hoge mate van ontginning en erosie, waardoor archeologische sites (deels) verstoord zijn. </span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\">De tweede grote periode die kan worden onderscheiden is deze van de nieuwe tijd met militaire haardkuilen. Er kon aan de hand van de C14-datering (1490-1640 n.C. ) niet \u00e9\u00e9n bepaald Beleg van Brussel met zekerheid aangeduid worden waartoe deze haardkuilen behoren. Echter is er wel meer kans dat het om een kampement van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), meer bepaald de periode van de Geuzenrevolte (1566) en de Brusselse Republiek (1576-1585), of om een kampement van de Belegering van Brussel tijdens de Negenjarige Oorlog (1688-1697) gaat. </span></p>\n<div style=\"mso-element: footnote-list;\"><!-- [if !supportFootnotes]--><br clear=\"all\"><hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\"><!--[endif]-->\n<div id=\"ftn1\" style=\"mso-element: footnote;\">\n<p class=\"MsoFootnoteText\"><a style=\"mso-footnote-id: ftn1;\" title=\"\" href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><span class=\"MsoFootnoteReference\"><span lang=\"NL\" style=\"mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: minor-bidi;\"><span style=\"mso-special-character: footnote;\"><!-- [if !supportFootnotes]--><span lang=\"NL\" style=\"font-size: 10.0pt; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-ansi-language: NL; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;\">[1]</span><!--[endif]--></span></span></span></a><span lang=\"NL\"> Brion 2022</span></p>\n</div>\n</div>"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Studiebureau Archeologie", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1459", "id": "1459"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/xtpx-pv18", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 20758, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "399189", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/399189", "huisnummer": "23", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "27485", "naam": "Victor Servranckxstraat", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/27485"}, "postcode": {"nummer": "1831", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/1831"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 20759, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0140/00A003", "capakey": "23015B0140/00A003"}}, {"id": 20760, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0140/00H003", "capakey": "23015B0140/00H003"}}, {"id": 20761, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0159/00C000", "capakey": "23015B0159/00C000"}}, {"id": 20762, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0140/00K003", "capakey": "23015B0140/00K003"}}, {"id": 20763, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0158/00N000", "capakey": "23015B0158/00N000"}}, {"id": 20764, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "20001", "naam": "Vlaams-Brabant"}, "gemeente": {"niscode": "23047", "naam": "Machelen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "MACHELEN 2 AFD/DIEGEM/", "sectie": "B", "perceel": "0159/00F000", "capakey": "23015B0159/00F000"}}], "gemeenten": ["machelen"], "provincies": ["vlaams-brabant"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[155203.6263533044, 175279.1546696538], [155255.03540597577, 175232.52973896702], [155248.36071485066, 175222.94556709504], [155233.97493270706, 175235.25444615338], [155211.22204884677, 175209.76733077108], [155186.91932731427, 175176.56502107176], [155205.74537920565, 175160.64844992725], [155192.05370510282, 175142.50698174103], [155159.19368725608, 175170.06147587294], [155153.81535787717, 175162.47066553525], [155132.803, 175182.183], [155117.7249643279, 175198.8977251275], [155136.21721891096, 175218.32610762652], [155147.48245222424, 175206.93101571576], [155167.709, 175234.13], [155203.6263533044, 175279.1546696538]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2024E66"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/29605"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3740"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3740"}}}}