De opgraving aan de Begijnhofkapel te Borgloon toont aan dat het onderzochte terrein een\u00a0
complexe verticale stratigrafie omvat waarin meerdere archeologisch relevante niveaus bewaard\u00a0
zijn gebleven. Onder recente ophogings- en afwerkingslagen kwamen enerzijds resten van\u00a0
verschillende bouwfasen van de kapel en het aangrenzende complex aan het licht, anderzijds\u00a0
meerdere 13de-15de-eeuwse begravingsniveaus en daaronder nog middeleeuwse\u00a0
ontginningskuilen.\u00a0
De natuurlijke bodemopbouw bestaat uit een droge leembodem met textuur B-horizont, maar die\u00a0
is op grote delen van het terrein diepgaand vergraven door eeuwenlange menselijke activiteit.\u00a0
Oudere, pre-middeleeuwse niveaus zijn daardoor niet meer in situ bewaard, terwijl de\u00a0
archeologisch relevante niveaus vooral bestaan uit antropogene pakketten met bouwresten,\u00a0
begravingen en middeleeuwse grondsporen. De top van de Bt-horizont werd lokaal vanaf ca. 50\u00a0
cm beneden maaiveld bereikt; in werkput 3 kwam de C-horizont aan het licht vanaf ca. 160 cm\u00a0
beneden maaiveld. De archeologische niveaus werden aangesneden vanaf ca. +99,5 tot +100,4\u00a0
m TAW, met bijkomende, lagergelegen niveaus in de zone van de diepere uitgraving.
De oudste tijdens dit onderzoek vastgestelde sporen zijn zeven omvangrijke kuilen. Op basis van\u00a0
vorm, omvang, stratigrafie en vondstmateriaal worden deze ge\u00efnterpreteerd als ontginningskuilen.\u00a0
Hun datering situeert zich in de volle tot late middeleeuwen en kan, rekening houdend met de\u00a0
stratigrafische relatie met het grafveld en het aardewerk uit de vullingen, het best in de 13de eeuw\u00a0
geplaatst worden. Deze behoren tot een fase waarin het terrein al in gebruik was in relatie tot de\u00a0
kapel en het begijnhof. Mogelijk houden deze ontginningen verband met de behoefte aan lokale\u00a0
grondstoffen tijdens bouw- of herinrichtingsactiviteiten. \u00a0
Voor de bouwfasen van de kapel sluiten de archeologische gegevens aan bij de al gekende\u00a0
fasering uit het beheersplan en eerdere archeologische onderzoeken. Van de Romaanse\u00a0
bouwfase 1 (ca. 1120) bleven funderingsresten van de oorspronkelijke kapel in silexsteen bewaard\u00a0
in de huidige zuidgevel. Bouwfase 2 (ca. 1150-1250), met de aanleg van de noordbeuk, is in het\u00a0
onderzochte buitengebied minder duidelijk archeologisch geattesteerd. Het best\u00a0
vertegenwoordigd is de gotische bouwfase 3 (ca. 1250-1350): de gotische uitbreiding van het\u00a0
schip en de zijbeuken weerspiegelt zich in bakstenen funderingsdelen van de huidige kapel en in\u00a0
de funderingen van de afgebroken zuidelijke zijbeuk, opgebouwd uit silexblokken. Jongere resten\u00a0
behoren tot de 19de-eeuwse fase van het gasthuiscomplex en de sacristie (bouwfase 7, ca. 1797
1870), met bakstenen muren, vloeren en aansluitende ruimtes ten zuiden van de kapel. Ook ten\u00a0
zuiden van de latere Rusthuiskapel werden resten van een 19de-eeuws of jonger gebruiksniveau,\u00a0
vastgesteld.\u00a0
Het grafveld vormt \u00e9\u00e9n van de belangrijkste nieuwe inzichten resulterend uit het onderzoek. In\u00a0
totaal werden 23 inhumatiegraven geregistreerd. De begravingen lagen steeds in west-oost\u00a0
ori\u00ebntatie volgens christelijke traditie en konden op basis van onderlinge oversnijdingen en hoogte\u00a0
in vier begravingsniveaus worden onderscheiden. \u00a0
De bewaring varieerde van slecht tot goed, waarbij dieper gelegen resten doorgaans beter\u00a0
geconserveerd waren. De graven zijn als kistbegravingen te interpreteren op basis van kistnagels\u00a0
en grafcontouren. Radiokoolstofdateringen op vier geselecteerde individuen situeren het\u00a0
onderzochte grafveld hoofdzakelijk tussen het begin van de 13de eeuw tot het derde kwart van de\u00a0
15de eeuw. E\u00e9n individu ten noorden van de kapel kan in de overgang van bouwfase 2 naar\u00a0
bouwfase 3 geplaatst worden en wijst op begraving in de toenmalige noordbeuk. De zuidelijke\u00a0
begravingen sluiten vooral aan bij de gotische fase van de kapel en het daaropvolgende gebruik\u00a0
van het terrein als begraafplaats. De resultaten van eerder onderzoek binnen de kapel tonen\u00a0
bovendien aan dat begravingen binnenin de kapel mogelijk nog tot in de 17de eeuw doorlopen,\u00a0
maar voor de buiten het gebouw onderzochte graven kan het huidige onderzoek vooral een\u00a0
gebruik tussen de 13de en 15de eeuw aantonen. Fysisch-antropologisch onderzoek wijst op een\u00a0
populatie met overwegend volwassen individuen, een duidelijke meerderheid vrouwen en twee\u00a0
onvolwassenen, wat goed past binnen de interpretatie van een begijnhofcontext, mogelijk\u00a0
aangevuld met personen uit de hospitaalwerking. De gemiddelde sterfteleeftijd ligt relatief hoog.\u00a0
Er zijn aanwijzingen voor fysieke belasting, maar geen duidelijke tekenen van structurele\u00a0
voedseltekorten, wat past bij een sobere, maar voldoende verzorgde levenswijze.
Het vondstenbestand is eerder beperkt, maar inhoudelijk relevant voor de datering en interpretatie\u00a0
van de site. In totaal werden 148 vondsten onder 67 vondstnummers geregistreerd, verdeeld over\u00a0
aardewerk, bouwmateriaal, metaal, glas, natuursteen (silex), dierlijk bot en menselijk bot. Het\u00a0
bouwmateriaal vormt veruit de grootste categorie en weerspiegelt de verschillende bouw- en\u00a0
afbraakfasen van kapel, sacristie en aangrenzende gebouwen. Er dient wel genuanceerd te\u00a0
worden dat de omvang van deze categorie evenwel sterk be\u00efnvloed wordt door de bijhorende\u00a0
(zwaardere) gewichten per individu. Het aardewerk is essentieel voor de datering van de contexten\u00a0
en bevestigt onder meer de middeleeuwse datering van de ontginningskuilen en het langdurige\u00a0
gebruik van het terrein vanaf de late middeleeuwen tot in de nieuwe tijd. Daarentegen is het\u00a0
aardewerkcomplex wel te beperkt om uitvoerige typologische evoluties te kunnen herkennen.\u00a0
Metaalvondsten omvatten onder meer kistnagels, munten, medaillons, gespen etc\u2026; glas en\u00a0
natuursteen zijn slechts in zeer beperkte aantallen aanwezig. Wel zijn de vuursteenvondsten\u00a0
indicatief voor menselijke aanwezigheid in de steentijd, vermoedelijk het neolithicum. Echter,\u00a0
werden ze niet meer in situ aangetroffen.\u00a0De menselijke resten leverden een grote kenniswinst op\u00a0
door de uitgevoerde onderzoeken, aangevuld met C14-dateringen. \u00a0
Samenvattend wijst het onderzoek erop dat het terrein ten zuiden en ten noorden van de\u00a0
Begijnhofkapel een intensief gebruikte zone was waarin ontginning, begraving en opeenvolgende\u00a0
bouwfasen zich over meerdere eeuwen hebben opgevolgd. De archeologische resten tonen\u00a0
enerzijds de materi\u00eble evolutie van de kapel vanaf de Romaanse aanleg over de gotische\u00a0
uitbreiding tot de 19de-eeuwse herinrichting, en anderzijds het gebruik van de onmiddellijke\u00a0
omgeving als begraafruimte, in het bijzonder tijdens de gotische fase. De finale interpretatie is dan\u00a0
ook dat de opgraving een deel van een complex religieus en zorggebonden landschap heeft\u00a0
blootgelegd, waarin kapel, begijnhof, hospitaalfunctie en begraving nauw met elkaar verweven\u00a0
waren binnen hun historische context in het graafschap Loon, en later het prinsbisdom Luik. \u00a0
Het onderzochte areaal documenteert vooral de gotische ontwikkelingsfase en het eraan\u00a0
gekoppelde grafveld, terwijl de jongere resten het latere gebruik als gasthuis- en rusthuisomgeving\u00a0
illustreren. De resultaten vullen de eerdere kennis over de Begijnhofkapel aanzienlijk aan en\u00a0
suggereren tegelijk dat in de niet volledig onderzochte zones rondom de kapel mogelijk nog\u00a0
diepere begravingsniveaus en aanvullende resten bewaard zijn.\u00a0