Naar aanleiding van een geplande aanvraag voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden aan de Lijnzaadstraat te Sint-Niklaas (provincie Oost-Vlaanderen) werd een archeologienota[1] opgemaakt. Hierin werd aan het plangebied een verhoogde archeologische verwachting toegekend, zowel voor in situ bewaarde steentijd artefactensites als voor sites met grondsporen. Er werd dan ook een verder vooronderzoek geadviseerd in de vorm van een landschappelijk bodemonderzoek enerzijds, eventueel gevolgd door een archeologisch booronderzoek en/of een proefputtenonderzoek, en een proefsleuvenonderzoek anderzijds. Bij dit verder vooronderzoek[2] werd een lage trefkans voor in situ bewaarde steentijd artefactensites aangetoond. Wel werden bij het proefsleuvenonderzoek archeologische sporen aangetroffen in het oostelijke terreindeel. Om een beter inzicht te verkrijgen in de aangetroffen site, werd een verdere opgraving geadviseerd binnen deze zone, over een oppervlakte van ca. 1.425m\u00b2. De resultaten van de opgraving worden in dit eindverslag omschreven.
\nHet archeologisch onderzoek bracht voornamelijk sporen aan het licht die behoren tot eenzelfde oostnoordoost-westzuidwest geori\u00ebnteerde, driebeukige gebouwplattegrond (ca. 7,5m \u00e0 8,5m breed en minstens 24,5m lang), die omgeven wordt door een afwateringsgreppel. De greppel stond mogelijk in verbinding met de voorloper van de Waterloop van de hoge langen, die meteen ten oosten van het plangebied vloeit. Hoewel aanvankelijk een datering in de midden bronstijd tot vroege ijzertijd vermoed werd, kon de plattegrond op basis van het aangetroffen vondstmateriaal, voornamelijk een zogenaamde \u2018lobbenschaal\u2019 of \u2018parasolschaal\u2019 en op basis van een 14C-datering mogelijk eerder in de overgangsperiode van de vroege naar de midden ijzertijd (5de-4de eeuw v.C.) gedateerd worden.
\nDe site kadert in een ruimere occupatie rondom het plangebied gedurende de metaaltijden. Zo werden meteen ten zuiden van het terrein, ter hoogte van de Vlasstraat[3], al drie kleine gebouwplattegronden uit de late bronstijd (10de-9de eeuw v.C.) aangetroffen. Op deze site kwam ook een brandrestengraf uit de vroeg-Romeinse tijd (1ste eeuw v.C. \u2013 1ste eeuw n.C.) aan het licht, alsook een greppel die mogelijk eveneens in de vroeg-Romeinse periode geplaatst kon worden, maar mogelijk verder terugging in de tijd. Hij dateerde ten vroegste vanaf de tweede helft van de vroege ijzertijd.
\nVerder werden rondom de Wallenhofwijk te Nieuwkerken-Waas, gelegen even ten noordoosten van het plangebied, op verschillende plaatsen sporen uit de ijzertijd aangetroffen. Aan het Populierenhof[4] werden naast Romeinse bewoningssporen resten van \u00e9\u00e9n of meerdere erven uit de vroege ijzertijd geattesteerd. De ijzertijdsite bestond uit minstens 12 bijgebouwen. Net ten zuidoosten van deze site werd aan het Gemeentepark te Nieuwkerken-Waas[5] een meerperiodensite opgegraven. De oudste sporen behoorden tot een bewoningssite uit de late 5de of vroege 4de eeuw v.C. Deze werd opgebouwd uit 3 driebeukige gebouwplattegronden met een gelijkaardige ori\u00ebntatie en configuratie. De hoofdgebouwen kennen sterke gelijkenissen met de gebouwplattegrond die op de huidige site (Sint-Niklaas \u2013 Lijnzaadstraat) werd aangetroffen. Ook de datering ervan is gelijkaardig. Wellicht behoorden verschillende van de aangetroffen bijgebouwen eveneens tot deze bewoningsfase. Een tweede occupatiefase situeerde zich in de late ijzertijd. Tot deze periode werd minstens een hoofdgebouw en een iets jongere waterput gerekend. In de waterput werden vondsten aangetroffen die erop wijzen dat er op de site metaalproductie plaatsvond. In de Romeinse periode werd de bewoningsfunctie van het terrein opgegeven en kwam er een grafveld met 12 brandrestengraven tot stand. Een waterkuil en gracht tonen aan dat het gebied in de 14de-16de eeuw een agrarisch gebruik kende. In de 15de-16de eeuw werd het terrein vervolgens omgevormd tot bolle akker. In 2024 werd centraal binnen de Wallenhofwijk een archeologisch vooronderzoek[6] uitgevoerd. Bij het verkennend booronderzoek werd een kleine scherf handgevormd aardewerk aangetroffen. Deze wijst mogelijk op de aanwezigheid van een sporensite uit de metaaltijden. Het proefsleuvenonderzoek bracht enkele (paal)kuilen aan het licht die wijzen op een relatief intensieve bewoning die verder door leek te lopen naar het noordoosten, buiten de grenzen van de onderzoekszone. Op basis van het aardewerk werd een datering in de ijzertijd vermoed. Er werd een verdere opgraving geadviseerd, maar de resultaten ervan zijn nog niet gepubliceerd. In het westelijke deel van de Wallenhofwijk vond in 2025-2026 eveneens een vooronderzoek[7] plaats. Hierbij kwamen slechts enkele greppelsegmenten en een kuil aan het licht. De datering van de sporen bleef wegens het gebrek aan vondstmateriaal onzeker. In secundaire context werden wel enkele handgevormde aardewerkfragmenten teruggevonden die erop wijzen dat er nabij het onderzochte gebied sprake moet zijn geweest van activiteiten in de metaaltijden en/of Romeinse periode. De vondsten konden echter niet aan de sporen gerelateerd worden.
\n"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Acke & Bracke bvba", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1487", "id": "1487"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/m3qx-zk77", "archeologierapport": {"locatie": {"elementen": [{"id": 23078, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "3862221", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/3862221", "huisnummer": "33", "busnummer": ""}, "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "46021", "naam": "Sint-Niklaas"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "181204", "naam": "Lijnzaadstraat", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/181204"}, "postcode": {"nummer": "9100", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/9100"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 23079, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "40000", "naam": "Oost-Vlaanderen"}, "gemeente": {"niscode": "46021", "naam": "Sint-Niklaas"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "SINT-NIKLAAS 6 AFD", "sectie": "B", "perceel": "0149/00C000", "capakey": "46446B0149/00C000"}}], "gemeenten": ["sint-niklaas"], "provincies": ["oost-vlaanderen"], "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[135463.80000019076, 208060.6499961853], [135495.80000019076, 208053.24999465942], [135499.0000047684, 208044.04999771118], [135492.39999866489, 208015.24999465942], [135455.0000009537, 208023.44999923705], [135463.80000019076, 208060.6499961853]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2025L238"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/35222"}], "toelatingen_uris": []}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3981"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/3981"}}}}