{"id": 4056, "datum_indienen": "2026-10-16T00:00:00+02:00", "onderwerp": "Opgraving Balen Molenstraat", "binnentermijn": false, "referentietype": {"id": 1, "naam": "vergunningsplichtige ingrepen"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/10151", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00003"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/13422", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00014"}, "archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/13422", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00014", "omschrijving": "Terra Engineering & Consultancy (TEC)"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "bijlagen": [{"id": 12342, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "ORTEC2201539 - Balen - Molenstraat - Bijlagen.zip", "omschrijving": null, "mime": "application/x-zip-compressed", "auteurs": [{"omschrijving": "Decramer, Ward", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1495", "id": "1495"}, {"omschrijving": "Doucet, Alexander", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1497", "id": "1497"}, {"omschrijving": "Lees, Tom", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1544", "id": "1544"}, {"omschrijving": "Fenucci, Lisa", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/2618", "id": "2618"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/4056/bijlagen/12342"}, {"id": 12343, "bijlagetype": {"id": 2, "naam": "Verslag van resultaten"}, "bestandsnaam": "ORTEC2201539 - Balen - Molenstraat - Eindverslag.pdf", "omschrijving": null, "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Decramer, Ward", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1495", "id": "1495"}, {"omschrijving": "Doucet, Alexander", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1497", "id": "1497"}, {"omschrijving": "Lees, Tom", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1544", "id": "1544"}, {"omschrijving": "Fenucci, Lisa", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/2618", "id": "2618"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/4056/bijlagen/12343"}, {"id": 12344, "bijlagetype": {"id": 7, "naam": "Ontvangstbevestiging"}, "bestandsnaam": "Ontvangstbevestiging.pdf", "omschrijving": "Ontvangstbevestigingsdocument", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/4056/bijlagen/12344"}, {"id": 12345, "bijlagetype": {"id": 9, "naam": "Formulier gegevens onderzoek"}, "bestandsnaam": "formulier.pdf", "omschrijving": "Formulier gegevens onderzoek", "mime": "application/pdf", "auteurs": [{"omschrijving": "Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/501", "id": "501"}], "url": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/4056/bijlagen/12345"}], "systemfields": {"created_at": "2026-10-16T13:52:39.170872+02:00", "updated_at": "2026-10-16T13:55:12.806736+02:00"}, "reftype": "vi", "rapporttype": "eindverslagen", "publiek": true, "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/4056", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/eindverslagen/eindverslagen_vi/4056", "relevante_vondsten_sporen": true, "kenmerkgroepen": [{"naam": "Middeleeuws erf", "dateringen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1234", "label": "volle middeleeuwen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1236", "label": "nieuwe tijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/1218", "label": "ijzertijd"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/10", "label": "10de eeuw"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/11", "label": "11de eeuw"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/dateringen/12", "label": "12de eeuw"}], "materialen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/220", "label": "Zuid-Limburgs aardewerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/219", "label": "Maaslands aardwerk"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/materialen/157", "label": "grijs aardewerk"}], "typologieen": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1062", "label": "dorpen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1101", "label": "paalsporen"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/1102", "label": "gebouwplattegronden"}, {"uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/erfgoedtypes/500", "label": "waterputten"}]}], "samenvatting_auteurs": [{"omschrijving": "Doucet, Alexander", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1497", "id": "1497"}], "samenvatting": {"titel": "Opgraving Balen Molenstraat", "tekst": "<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">De opgraving te Balen \u2013 Molenstraat leverde voornamelijk archeologische waarden op uit de (Volle) Middeleeuwen. In de zuidelijke en centrale zone van Werkput 2-5 werden meerdere Middeleeuwse plattegronden teruggevonden die op basis van\u00a0<sup>14</sup>C-dateringen en de aardewerkanalyse te dateren zijn tussen de 10<sup>de</sup> en 12<sup>de</sup> eeuw. Hierbij werd duidelijk dat het vermoedelijk om drie hoofdgebouwen en twee bijgebouwen gaat en dat we hier te maken hebben met de rand van een Middeleeuws erf dat zich mogelijk uitbreidt in zuidelijke richting. Er werden naast de structuren ook twee waterputten en twee greppels aangetroffen die in verband staan met de structuren. Vermoedelijk betreft het de eerste bewoningskern in het centrum van Balen.</span></span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">\u00a0</span></span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">Het pollenonderzoek van waterput (S109) wijst op een gevarieerd Volmiddeleeuws cultuurlandschap met akkers op de drogere gronden, gras- en heidevegetaties en natte zones in de lagere delen. Gezien de herkomst uit een waterput dient dit beeld evenwel als een reconstructie van het ruimere nederzettingslandschap te worden beschouwd en niet als een exacte weergave van de directe omgeving van de waterput.</span></span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">\u00a0</span></span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">Behalve een Middeleeuws erf, werd binnen het plangebied een groot aantal kuilen en paalkuilen aangetroffen\u00a0</span></span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk120187553;\"><span lang=\"NL\" style=\"mso-ansi-language: NL;\">die, door een gebrek aan dateerbaar materiaal en context, niet met een directe link geassocieerd konden worden met het aanwezige erf. Deze sporen waren zeer ondiep bewaard (5-10 cm) waardoor er vermoedelijk reeds meerdere sporen verdwenen zijn, wat dan ook een interpretatie bemoeilijkt. Het is daarom mogelijk dat ook enkele van deze sporen deel hebben uitgemaakt van het erf en geplaatst kunnen worden in de Middeleeuwen.</span></span></span></span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span lang=\"NL\" style=\"mso-ansi-language: NL;\">\u00a0</span></span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">Op enkele plaatsen werden ook sporen aangetroffen die, na de verwerking van het vondstmateriaal, in de Nieuwe Tijd konden geplaatst worden. Het betrof een kuil, een waterput en mogelijk ook een hooimijt. Deze sporen hebben mogelijk deel uitgemaakt van de 17<sup>de</sup>-eeuwse woningen die zich zijn gaan vormen langs de Molenstraat, zoals ook op de Ferrariskaart woningen zichtbaar zijn. </span></span></span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">\u00a0</span></span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117240121;\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">Over het hele onderzoeksgebied kwamen ook recente sporen voor die in verband te brengen zijn met het gebruik van het projectgebied als tuinzone. De sporen bestonden voornamelijk uit kadastergrenzen, recente afrasteringspaaltjes, een recente waterput en grote afvalkuilen met recent gebruiksafval zoals glas, plastic en metaal. In de noordelijke zone kwamen voornamelijk verstoringen voor met bouwpuin die te wijten zijn aan de bouw en afbraak van recente bebouwing.</span></span></span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span lang=\"NL\" style=\"mso-ansi-language: NL;\">\u00a0</span></span>Aan de hand van het aangetroffen aardewerk kan de site <em>grosso modo</em> gedateerd worden in drie periodes. Meer bepaald de IJzertijd, Middeleeuwen en de Postmiddeleeuwen. Echter, het merendeel van de site alsook het aangetroffen aardewerk heeft betrekking tot de Middeleeuwse periode. Het handgevormd aardewerk, dat gedateerd kon worden tot de IJzertijd, werd teruggevonden in zuidelijke zone van Werkput 2 en 3. Dit aardewerk werd als intrusief beschouwd gezien geen van de <sup>14</sup>C-dateringen wijzen op het voorkomen van sporen uit de IJzertijd. Mogelijk zijn deze fragmenten dan ook afkomstig van een in de buurt zijnde IJzertijdsite zoals reeds aangetroffen in nabijgelegen opgravingen. Het Middeleeuwse vondstenbestand werd voornamelijk teruggevonden ter hoogte van het Middeleeuws erf en de gebouwstructuren in het zuiden van het onderzoeksgebied. Ter hoogte van kuil S200 en waterput S267 centraal en in het noordwesten van het onderzoeksgebied werd echter Postmiddeleeuws aardewerk aangetroffen.</p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">\u00a0</span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">In de directe omgeving van Balen \u2013 Molenstraat werden twee opgravingen uitgevoerd: Balen \u2013 Molenveld en Balen - Berg. Beide opgravingen leverden vooral waarden uit de Bronstijd, IJzertijd, Middeleeuwen en Postmiddeleeuwen op. Waarbij het Middeleeuws materiaal, met name het Maaslands aardewerk van Molenveld sterk overeenkwam met het materiaal uit Balen \u2013 Molenstraat. In Balen \u2013 Berg en Molenveld werden eerder spiekers en bijgebouwen uit de IJzertijd aangetroffen die als off-site fenomenen werden beschreven. Er werden geen Middeleeuwse gebouwstructuren zoals op Balen \u2013 Molenstraat aangetroffen. Verderop,<span style=\"mso-spacerun: yes;\">\u00a0 </span>4 km ten zuiden van het onderzoeksgebied, werd ter hoogte van Balen \u2013 Kruisblokken een zeer gelijkaardige opgraving uitgevoerd in 2021. De resultaten hiervan zijn nog niet gepubliceerd, maar ook hier werden structuren van eenzelfde aard teruggevonden uit de 9-11<sup>de</sup> eeuw.</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\"><span style=\"mso-fareast-language: NL;\">\u00a0</span></span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">Gedurende de opgraving werden er vier fragmenten metaal aangetroffen waarvan twee gecorrodeerde nagels en twee slakken. De slakken kunnen mogelijk in verband gebracht worden met artisanale productie in de omgeving. Echter, er werd op het onderzoeksgebied geen verdere aanwijzingen hiervoor gevonden. Geen van de metaalvondsten kwam in aanmerking voor conservatie.</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">\u00a0</span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">Daarnaast werd er \u00e9\u00e9n fragment hout geselecteerd en ingezameld. Het stuk hout is afkomstig van de boomstambekisting van waterput S123 en bevat een holte. Vermoedelijk werd de holte gebruikt om er houten pinnen in te plaatsen en vervolgens de pinnen met elkaar te verbinden met een touw. Opvallend genoeg zijn er, bij het inspecteren van de boomstam, geen meerdere holtes aangetroffen waardoor de functie van de holte in het hout mogelijk nog onduidelijk is. Een andere mogelijkheid bestaat er in dat er rondom de boomstam twijgen of touw werden gebonden om zo de twee delen bij elkaar te houden en het hierdoor overbodig was om meerdere holtes te cre\u00ebren. Het fragment kwam niet in aanmerking voor conservatie.</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">\u00a0</span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">Uit verschillende sporen werd natuursteen gerecupereerd en ingezameld. Het betreft carboonzandsteen, rode zandsteen en kwartsiet. De carboonzandsteen komt regelmatig voor als bouwsteen in de regio Limburg en daarbuiten en zou afkomstig zijn uit de omgeving van Luik. De drie fragmenten carboonzandsteen komen voor in sporen die geplaats kunnen worden in de Volle Middeleeuwen en deel uitmaken van het Middeleeuws erf. De kwartsiet heeft vermoedelijk, op basis van zijn gepolijste vorm, deel uitgemaakt van het Maasgrind en is daardoor met de Maas meegebracht vanaf de Hoge Ardennen en afgezet over het Kempisch Plateau. De rode zandsteen bevat bewerkingssporen en is vermoedelijk gebruikt als bouwmateriaal. Rode zandsteen komt voor in de Ardennen. De steen werd teruggevonden in de aanlegkuil van de Volmiddeleeuwse waterput S109.</span></p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">\u00a0</span><span style=\"mso-bookmark: _Hlk117502076;\">Ten slotte werden er vijf fragmenten bouwkeramiek aangetroffen. Het betrof twee stukken ondetermineerbare brokken, een fragment van een tegel, een fragment van een Postmiddeleeuwse baksteen en een fragment van een dakpan, meer specifiek een imbrex. Het fragment van een tegel kon in verband gebracht worden met de aanwezige Volmiddeleeuwse structuur. Het fragment imbrex werd teruggevonden in de onderste vulling van de waterput S109. Ondanks dat imbrex voornamelijk voorkomt in de Romeinse Periode, kon het fragment eerder gesitueerd worden in de Middeleeuwen en betreft het mogelijk een gereproduceerd of gerecupereerd fragment.</span></p>"}, "vermogensrechten_auteurs": [{"omschrijving": "Terra Engineering & Consultancy (TEC)", "uri": "https://id.erfgoed.net/auteurs/1500", "id": "1500"}], "doi_uri": "https://doi.org/10.82539/2zva-d761", "archeologierapport": {"id": 2068, "datum_indienen": "2022-10-20T00:00:00+02:00", "onderwerp": "Opgraving Balen Molenstraat", "binnentermijn": true, "referentietype": {"id": 1, "naam": "vergunningsplichtige ingrepen"}, "erkend_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/10151", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00003"}, "rechtspersoon_archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/13422", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00014"}, "archeoloog": {"uri": "https://id.erfgoed.net/actoren/13422", "nummer": "OE/ERK/Archeoloog/2020/00014", "omschrijving": "Terra Engineering & Consultancy (TEC)"}, "status": {"id": 2, "naam": "verzonden"}, "systemfields": {"created_at": "2022-10-20T16:12:33.508185+02:00", "updated_at": "2022-10-20T16:17:19.610925+02:00"}, "reftype": "vi", "rapporttype": "archeologierapporten", "toponiem": "Molenstraat", "toelating_uri": null, "locatie": {"elementen": [{"id": 11501, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "13003", "naam": "Balen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "BALEN  1 AFD", "sectie": "A", "perceel": "1886/00K000", "capakey": "13003A1886/00K000"}}, {"id": 11502, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementAdres", "adres": {"id": "30192304", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/adres/30192304", "huisnummer": "4", "busnummer": null}, "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "13003", "naam": "Balen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "straat": {"id": "12801", "naam": "Molenstraat", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/straatnaam/12801"}, "postcode": {"nummer": "2490", "uri": "https://data.vlaanderen.be/id/postinfo/2490"}, "land": {"code": "BE", "naam": "Belgi\u00eb"}}, {"id": 11503, "type": "https://id.erfgoed.net/vocab/ontology#LocatieElementPerceel", "provincie": {"niscode": "10000", "naam": "Antwerpen"}, "gemeente": {"niscode": "13003", "naam": "Balen"}, "deelgemeente": {"niscode": null, "naam": null}, "perceel": {"afdeling": "BALEN  1 AFD", "sectie": "A", "perceel": "1886/00B000", "capakey": "13003A1886/00B000"}}], "gemeenten": ["balen"], "provincies": ["antwerpen"], "omschrijving": "Molenstraat 4, Balen 2490", "contour": {"type": "MultiPolygon", "coordinates": [[[[205995.27108996, 207152.92596979], [205995.28651395, 207152.93179379], [206000.04414596, 207138.62235378], [206000.60785796, 207136.92667378], [206001.93777796, 207132.92692978], [206006.47729796, 207132.99393778], [206022.73451398, 207133.23419378], [206030.16760198, 207133.54376178], [206039.16932999, 207133.91848178], [206038.60081799, 207141.19956978], [206036.62008198, 207160.46465779], [206036.57432199, 207160.9096498], [206035.83608199, 207168.0901938], [206039.29521799, 207169.3833778], [206044.56555399, 207134.59553778], [206046.33521799, 207134.81748978], [206047.12049799, 207129.62990578], [206052.56805, 207130.54894578], [206052.743602, 207128.66094577], [206053.466482, 207120.88814577], [206054.918834, 207105.27028976], [206060.510898, 207104.66401776], [206053.822962, 207071.59905773], [206053.801714, 207071.49435373], [206026.28062598, 207080.97454574], [205992.70366596, 207092.21416175], [205965.88651394, 207098.89160175], [205967.06161794, 207104.03694576], [205967.48516994, 207105.89128176], [205968.52568194, 207110.44712176], [205969.56900994, 207114.52123376], [205959.44702593, 207118.57326577], [205958.22667393, 207113.56852976], [205946.78251392, 207117.03707376], [205939.81873792, 207119.70088177], [205935.46059392, 207121.36795377], [205939.38846592, 207127.90900977], [205939.93982592, 207128.81140978], [205937.12952191, 207130.33140977], [205935.49796992, 207131.21384178], [205937.80254592, 207131.52974578], [205941.97899392, 207132.10228978], [205963.94520193, 207141.14920178], [205963.97617794, 207141.16116978], [205969.34936194, 207143.23598579], [205982.69899395, 207149.39924979], [205982.71288195, 207149.40392179], [205984.58129795, 207150.03028979], [205989.00459395, 207151.51310579], [205995.07800196, 207153.50920179], [205995.27108996, 207152.92596979]]]], "crs": {"type": "name", "properties": {"name": "urn:ogc:def:crs:EPSG::31370"}}}}, "projectcodes": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/projectcodes/2022I40"}], "nota_uris": [{"uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/notas/23398"}], "toelatingen_uris": [], "uri": "https://id.erfgoed.net/archeologie/archeologierapporten/2068", "self": "https://loket.onroerenderfgoed.be/archeologie/rapporten/archeologierapporten/archeologierapporten_vi/2068", "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/archeologierapporten/2068"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/archeologierapporten/2068"}}}}, "links": {"relaties": {"waarnemingen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/waarnemingsobjecten?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/4056"}, "gebeurtenissen": {"href": "https://inventaris.onroerenderfgoed.be/gebeurtenissen?bron_referentie_uri=https://id.erfgoed.net/archeologie/eindverslagen/4056"}}}}